Thoát sàn nhà tắm bị tắc hay bốc mùi thường do ba thứ: tóc và cặn xà phòng quấn lại ngay dưới nắp, bẫy chặn mùi bị khô nước hoặc hỏng, và sàn lát sai dốc khiến nước đọng. Phần lớn ca tắc nhẹ có thể tự xử lý an toàn bằng găng tay, nước nóng và dụng cụ thông tay. Còn mùi hôi bốc lên từ ống đứng, nước trào ngược từ hố ga hay sàn đọng nước vĩnh viễn là việc của thợ nước.
Thoát sàn nằm ở đâu trong hệ thống nước thải
Ở nhà phố, nước tắm và nước rửa chảy qua phễu thu (thường gọi là ga thoát sàn hay thoát sàn) gắn trên mặt sàn, xuống một đoạn ống ngắn, nối vào ống nhánh rồi đổ về ống đứng chạy dọc nhà, cuối cùng ra hố ga và cống chung. Nước bồn cầu thường đi một đường riêng về bể phốt.
Thứ giữ cho mùi cống không bay ngược lên là một nút nước. Phễu thu có lõi chặn mùi, ống có đoạn uốn cong chữ U hoặc chữ P (gọi là xi phông, bẫy nước), hoặc có lắp lõi phao, màng lật. Chừng nào trong bẫy còn nước, khí cống bị chặn lại. Hiểu được điều này là hiểu được gần hết các ca bốc mùi.
Đoán nguyên nhân theo triệu chứng
| Triệu chứng | Nguyên nhân hay gặp | Ai xử lý |
|---|---|---|
| Nước rút chậm dần qua vài tuần | Tóc, cặn xà phòng, cát bám ở lõi phễu và đoạn ống đầu | Tự làm được |
| Mùi hôi ở phòng tắm ít dùng (phòng khách, tầng thượng) | Nước trong bẫy bay hơi hết, nút nước mất | Tự làm được |
| Mùi hôi dù phòng dùng hằng ngày | Lõi chặn mùi vỡ, bị tháo bỏ, phễu không có bẫy; khe hở giữa phễu và ống | Thợ nước |
| Xả bồn cầu hoặc máy giặt thì thoát sàn ục ục, sủi bọt, trào nước | Ống nhánh, ống đứng tắc sâu hoặc thiếu ống thông hơi | Thợ nước |
| Mưa lớn thì nước từ thoát sàn tầng trệt trào lên | Hố ga, cống ngoài đầy hoặc tắc; nhà thấp hơn mặt đường | Thợ nước, báo tổ dân phố nếu cống chung |
| Nước đọng thành vũng ở góc sàn, không chảy về phễu | Sàn lát sai dốc, phễu đặt cao hơn mặt sàn | Thợ lát, sửa dốc |
| Có ruồi nhỏ, gián chui lên từ phễu | Bẫy mùi không kín, cặn hữu cơ bám thành ống | Tự vệ sinh, thay lõi chặn |
Thông thoát sàn tắc nhẹ: cách làm an toàn
- Đeo găng cao su, mở cửa sổ hoặc bật quạt hút.
- Tháo nắp phễu và lõi chặn mùi. Hầu hết loại phổ biến có thể nhấc lên hoặc xoay ra bằng tay hay tua vít. Chụp ảnh trước khi tháo để lắp lại cho đúng chiều.
- Gắp tóc và cặn bằng tay đeo găng, que móc nhựa có gai hoặc kẹp dài. Phần lớn ca tắc nằm ngay ở đây.
- Cọ lõi chặn mùi bằng bàn chải cũ và nước rửa thông thường, kiểm tra xem lõi có nứt, phao có kẹt không.
- Dội nước nóng (nóng già, không cần sôi sùng sục) để làm mềm cặn xà phòng. Ống nhựa PVC không ưa nước sôi đổ liên tục, nên rót từ từ và xen kẽ nước thường.
- Dùng cốc thụt cao su úp kín miệng phễu, thêm chút nước cho kín, ấn kéo dứt khoát vài lần.
- Nếu vẫn chậm, dùng dây lò xo thông cống loại quay tay đưa vào ống vài chục centimet, xoay đều để kéo tóc ra. Đi nhẹ tay, gặp chỗ cứng thì dừng, không cố ép vì có thể làm hỏng khớp nối.
- Lắp lại lõi, xả nước thử, quan sát nước rút và mùi trong vài ngày.
Về hoá chất thông cống
Sản phẩm thông cống dạng bột hoặc dung dịch thường có tính kiềm mạnh hoặc axit mạnh. Chúng làm tan tóc và chất hữu cơ, nhưng đi kèm rủi ro thật:
- Bắn vào mắt, da gây bỏng hoá chất. Luôn đeo găng, kính, đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì.
- Không bao giờ trộn hai loại thông cống với nhau, hay trộn với nước tẩy có clo hoặc axit tẩy bồn cầu. Phản ứng có thể sinh nhiệt, bắn trào hoặc sinh khí độc.
- Đã đổ hoá chất mà không thông thì đừng dùng cốc thụt ngay, nước hoá chất có thể bắn ngược lên mặt. Báo cho thợ biết đã đổ loại gì.
- Dùng thường xuyên có thể ảnh hưởng gioăng, keo dán ống và vi sinh trong bể phốt.
Vì thế với thoát sàn, cách cơ học (gắp, cọ, thụt, lò xo) nên là lựa chọn đầu tiên. Thông bồn rửa bát và lavabo có những lưu ý riêng về mỡ và bẫy chữ U, ở đây chỉ nói chuyện thoát sàn.
Mùi hôi ở phòng tắm ít dùng: cách đơn giản nhất
Phòng tắm tầng thượng, phòng khách để trống, hay cả nhà đi vắng vài tuần là lúc bẫy nước bốc hơi hết. Khí cống theo đó lên thẳng phòng. Cách chữa rất đơn giản: đổ một gáo nước vào mỗi thoát sàn khoảng mỗi tuần một lần. Trước khi đi xa, có thể đổ đầy nước rồi đặt một miếng nilon hoặc nắp chặn lên miệng phễu cho chậm bay hơi; nhớ gỡ ra khi về. Nếu nhà có phễu thu ở sân phơi, ban công, cũng làm như vậy.
Hố ga và cống ngoài nhà: tuyệt đối không xuống
Mở nắp hố ga để nhìn thì được, nếu nắp không quá nặng và có người phụ. Nhưng không chui xuống hố ga, bể phốt hay cống ngầm, kể cả khi chỉ sâu ngang ngực. Trong các không gian kín này có thể tích tụ khí độc từ chất thải phân huỷ, nổi tiếng nhất là hydro sunfua, cùng với tình trạng thiếu ôxy. Báo chí trong nước và nước ngoài đã nhiều lần đưa tin về các vụ ngạt khí khi người xuống thông cống, có khi thêm người thứ hai xuống cứu cũng gặp nạn.
Gặp người ngất dưới hố ga: không xuống cứu bằng tay không, gọi ngay số 114 (cứu nạn cứu hộ) và 115 (cấp cứu), mở hết nắp cho thông thoáng nếu làm được từ phía trên. Thông hố ga, hút bể phốt là việc của đội có thiết bị, có quạt thổi khí và đồ bảo hộ.
Khi nào cần sửa chứ không chỉ thông
Có những lỗi nằm trong cách làm từ đầu, thông bao nhiêu lần cũng không hết:
- Sàn sai dốc: nước đọng thành vũng ở góc xa phễu. Muốn sửa phải đục lớp gạch và vữa, lát lại dốc về phễu, đồng thời làm lại lớp chống thấm. Nên làm cùng lúc với đợt sửa nhà vệ sinh lớn.
- Phễu không có bẫy mùi hoặc ống nối không có đoạn uốn chặn mùi: thay phễu có lõi chặn mùi phù hợp với đường kính ống.
- Thiếu ống thông hơi: khi nước từ tầng trên dồn xuống ống đứng, áp suất trong ống thay đổi và hút cạn bẫy nước ở các tầng dưới, sinh tiếng ục và mùi. Nhà phố xây lâu năm hay thiếu chi tiết này. Thợ có thể đề xuất lắp van thông hơi hoặc đi lại ống.
- Ống đứng bị tắc sâu hoặc ống nhánh đặt quá ít dốc: cần thợ có máy thông và đôi khi phải mở hộp kỹ thuật.
Câu nên hỏi thợ: "Lỗi này do tắc hay do cách lắp? Nếu do lắp, sửa tận gốc thì đục những đâu và có phải làm lại chống thấm không?"
Thói quen nhỏ giữ thoát sàn thông lâu
- Đặt tấm lưới chắn tóc mỏng trên nắp phễu, gỡ tóc sau mỗi lần tắm gội.
- Mỗi tháng tháo lõi chặn mùi ra cọ một lần, mất chừng năm phút.
- Không đổ dầu mỡ, cát mèo, vữa thừa, sơn thừa xuống thoát sàn. Sau mỗi đợt sửa nhà, kiểm tra kỹ vì thợ hay rửa dụng cụ trát vữa ở đây.
- Không tự tháo bỏ lõi chặn mùi cho "nước rút nhanh hơn"; mùi và côn trùng sẽ theo lên.
Câu hỏi thường gặp
Thoát sàn nhà tắm bị tắc phải làm sao?
Đeo găng, tháo nắp và lõi chặn mùi, gắp tóc và cặn bám, cọ sạch lõi rồi dội nước nóng già. Nếu vẫn chậm thì dùng cốc thụt hoặc dây lò xo thông quay tay. Nước trào ngược khi xả bồn cầu hay máy giặt là tắc sâu, cần gọi thợ nước.
Vì sao phòng tắm có mùi hôi cống?
Thường do bẫy nước chặn mùi trong thoát sàn bị khô, nhất là ở phòng ít dùng. Nguyên nhân khác là lõi chặn mùi vỡ hoặc bị tháo, khe hở giữa phễu và ống, hoặc ống đứng thiếu thông hơi làm hút cạn nước trong bẫy.
Có nên dùng hoá chất thông cống cho thoát sàn không?
Chỉ nên dùng khi cách cơ học không hiệu quả, đọc kỹ hướng dẫn và đeo găng, kính. Tuyệt đối không trộn hai loại hoá chất hoặc trộn với nước tẩy clo, axit. Đã đổ hoá chất mà không thông thì không dùng cốc thụt ngay và báo thợ loại đã dùng.
Có tự xuống hố ga để thông cống được không?
Không. Hố ga, bể phốt có thể chứa khí độc và thiếu ôxy, đã có nhiều vụ ngạt khí chết người. Việc này phải để đội chuyên làm có thiết bị thông gió và đồ bảo hộ.
Sàn nhà tắm hay đọng nước có phải do tắc không?
Nếu nước đọng ở góc xa phễu dù phễu thoát nhanh thì thường do sàn lát sai dốc, không phải tắc. Muốn hết phải đục lát lại dốc về phễu và làm lại lớp chống thấm.
