Sơn lại mặt ngoài nhà phố: chọn thời tiết, xử lý rêu mốc và thuê thợ

Sơn lại mặt ngoài nhà phố bền hay không phụ thuộc vào ba thứ nhiều hơn là loại sơn: chọn đúng đợt thời tiết khô ráo, xử lý kỹ bề mặt (rêu mốc, vết nứt, lớp sơn cũ bong) và để thợ làm việc trên cao một cách an toàn. Mặt tiền nhà ống thường cao ba bốn tầng, sát vỉa hè và nhà bên cạnh, nên đây là việc nên thuê đội thợ có giàn giáo và đồ bảo hộ, còn người trong nhà lo phần chuẩn bị, giám sát và nghiệm thu.

Bao lâu thì nên sơn lại mặt ngoài

Không có con số cố định cho mọi nhà. Thời gian một lớp sơn ngoài giữ được đẹp phụ thuộc vào hướng nắng, mưa hắt, khói bụi đường phố, chất lượng lớp trát và cách thi công lần trước. Thay vì đếm năm, hãy nhìn dấu hiệu:

• Sơn phai, bạc màu rõ ở mặt hướng Tây, hướng Nam.
• Lấy ngón tay miết lên tường thấy dính bột trắng (hiện tượng phấn hoá).
• Rêu xanh, mốc đen loang ở chân tường, dưới bậu cửa sổ, quanh ống thoát nước mưa.
• Sơn phồng rộp, bong từng mảng, thường do tường ngấm nước từ phía sau.
• Nhiều vết nứt chân chim li ti trên lớp trát.

Sơn phai đơn thuần thì chỉ là thẩm mỹ. Sơn phồng rộp, bong mảng thì cần hỏi nguyên nhân thấm trước, vì sơn đè lên tường ẩm sẽ bong lại rất nhanh.

Chọn mùa: khô ráo là điều kiện số một

Sơn ngoài trời cần tường khô, không mưa trong lúc sơn và một khoảng thời gian sau khi sơn để lớp màng kịp khô bề mặt. Hướng dẫn kỹ thuật trên bao bì các loại sơn thường ghi rõ khoảng nhiệt độ, độ ẩm phù hợp và thời gian chờ giữa hai lớp; nên đọc và yêu cầu thợ tuân thủ.

Trong ngày, tránh sơn mặt tường đang bị nắng gắt chiếu thẳng buổi trưa, nhất là tường hướng Tây buổi chiều: sơn khô quá nhanh dễ để lại vệt chổi, vệt lăn và bám kém. Buổi sáng sau khi sương tan và đầu giờ chiều với mặt tường khuất nắng thường là lúc dễ chịu nhất. Nếu tường vừa ướt mưa, cần chờ cho khô lại, có khi một hai ngày nắng.

Với tường mới trát, lớp vữa cần thời gian khô và ổn định trước khi sơn. Thợ và nhà sản xuất sơn thường khuyên chờ vài tuần; hỏi rõ thời gian chờ theo loại vữa và thời tiết thực tế thay vì giục làm ngay.

Xử lý bề mặt: phần quyết định độ bền

Thợ lành nghề hay nói phần lớn công sức của một mặt tiền đẹp nằm ở trước khi nhúng chổi vào thùng sơn. Quy trình chung thường gồm:

1. Cạo bỏ sơn cũ bong, phồng tới phần còn bám chắc. Gõ thử lớp trát; chỗ nghe bộp rỗng cần đục bỏ và trát lại.
2. Làm sạch rêu mốc, bụi bẩn bằng chổi cứng, nước áp lực và dung dịch xử lý rêu mốc theo hướng dẫn. Rêu chỉ chà sạch bề mặt mà chân rêu còn thì sẽ mọc lại xuyên qua lớp sơn mới.
3. Để tường khô hẳn sau khi rửa.
4. Xử lý vết nứt: vết nứt chân chim nhỏ trên lớp trát dùng vật liệu trám hoặc bột bả chuyên cho ngoài trời; vết nứt lớn, nứt chéo, nứt xuyên tường thì phải hỏi nguyên nhân trước, không trám che đi.
5. Sơn lót phù hợp cho tường ngoài (loại kháng kiềm, chống thấm tuỳ tình trạng tường).
6. Sơn phủ thường hai lớp, đúng thời gian chờ giữa hai lớp.

Thiếu bước lót hoặc sơn một lớp phủ dày thay cho hai lớp mỏng là những cách "tiết kiệm" hay gặp, nhìn lúc mới làm không khác, nhưng sau một hai mùa mưa sẽ thấy.

Những chi tiết nhỏ nên xử lý cùng đợt sơn

• Bậu cửa sổ, mái hắt: kiểm tra có gờ nhỏ giọt (rãnh dưới mép) để nước mưa không chảy ngược vào tường.
• Ống thoát nước mưa, máng xối: chỗ rò ở mặt tiền là nguồn rêu số một.
• Lan can, khung sắt bị gỉ: cạo gỉ, sơn chống gỉ rồi mới sơn phủ màu.
• Khe tiếp giáp với nhà bên: nếu hở, hỏi thợ về cách che chắn, xử lý cho nước không chui vào.

Làm việc trên cao: để đội thợ có giàn giáo lo

Sơn mặt tiền nhà ống là làm việc trên cao, sát đường đông người. Người trong nhà không nên tự đu dây, đứng thang dựa tường hay đứng trên lan can, mái hắt để sơn. Ngã từ tầng hai đã đủ gây chấn thương nặng. Những điều cần thấy ở đội thợ:

• Giàn giáo dựng vững chắc, có giằng, có sàn thao tác; hoặc thiết bị treo dành cho làm việc trên cao do người được huấn luyện vận hành.
• Thợ có dây an toàn móc vào điểm neo chắc chắn, đội mũ, đi giày bám.
• Có lưới hoặc bạt che chắn phía ngoài giàn để vật rơi, sơn rơi không xuống đầu người đi đường.
• Đường dây điện gần mặt tiền: thợ phải biết vị trí và giữ khoảng cách. Thấy dây điện hạ thế chạy sát giàn giáo, báo bên điện lực để được hướng dẫn, không tự di dời.

Dựng giàn giáo chiếm vỉa hè hoặc lòng đường trong vài ngày là chuyện liên quan đến trật tự đô thị. Nên hỏi tổ dân phố hoặc UBND phường xem có cần báo trước không, và báo hàng xóm hai bên về thời gian thi công.

Chọn đội thợ và nghiệm thu

Khi so các đội thợ, đừng chỉ so tổng số tiền. Hãy yêu cầu báo giá ghi rõ từng bước: cạo sơn cũ, xử lý rêu, trám nứt, lót mấy lớp, phủ mấy lớp, loại sơn cụ thể, ai chịu trách nhiệm giàn giáo và che chắn, dọn dẹp sau khi xong. Hai báo giá chênh nhau nhiều thường là chênh nhau ở số bước được làm.

Khi nghiệm thu, đi một vòng lúc trời sáng đều, nhìn chéo theo mặt tường để thấy vệt lăn, chỗ thiếu sơn. Xem kỹ quanh khung cửa, mép kính, ổ đèn có bị dính sơn không. Giữ lại vài lít sơn cùng mã màu và ghi lại mã màu, tên loại sơn để sau này dặm vá.

Màu sắc và hàng xóm

Chọn màu là chuyện gu thẩm mỹ, nhưng với nhà phố còn thêm hai lưu ý. Màu đậm hấp thụ nhiều nhiệt hơn màu sáng, mặt tiền hướng Tây sơn màu tối sẽ nóng hơn. Ở một số khu phố cổ hay tuyến phố có quy chế quản lý kiến trúc, màu sắc mặt tiền có thể có yêu cầu riêng; hỏi phường trước khi chọn màu khác hẳn dãy phố.