Trần nhà bị thấm nước: cách khoanh vùng nguồn thấm trước khi gọi thợ

Trần nhà bị thấm thì việc đầu tiên không phải là trát lại hay sơn đè, mà là tìm cho ra nước từ đâu tới. Với nhà phố, nguồn thấm thường rơi vào bốn chỗ: mái hoặc sân thượng, nhà vệ sinh tầng trên, đường ống nước đi trong sàn, và khe tiếp giáp với nhà bên cạnh. Chỉ cần quan sát vệt thấm theo thời gian và làm vài phép thử đơn giản, cả nhà đã khoanh được vùng nghi ngờ, gọi thợ đúng việc và tránh trả tiền cho những lần sửa trượt.

Vì sao phải tìm nguồn trước khi sửa

Nước đi đường vòng. Nó thấm qua một vết nứt nhỏ trên sân thượng, chạy dọc mặt trên của sàn bê tông hoặc theo một ống luồn điện, rồi mới lộ ra ở một góc trần cách đó vài mét. Vì vậy chỗ ố vàng trên trần nhà mình nhìn thấy rất hiếm khi nằm ngay dưới chỗ hở thật.

Sơn chống thấm quét từ dưới lên trần, bả lại cho đẹp, hay khoét một lỗ cho nước chảy ra chỉ xử lý triệu chứng. Vài tháng sau vệt cũ quay lại, lan rộng hơn, và cốt thép trong sàn đã ngấm nước thêm một mùa. Ngấm lâu ngày, thép gỉ, nở ra và đẩy bong lớp bê tông bảo vệ, lúc đó chuyện không còn là thẩm mỹ nữa.

Đọc vệt thấm: hình dạng và thời điểm nói lên nhiều điều

Trước khi gọi ai, hãy làm "thám tử" trong một hai tuần. Lấy bút chì khoanh mép vệt thấm, ghi ngày bên cạnh, chụp ảnh cùng một góc mỗi lần kiểm tra. Mấy dữ kiện sau giúp thợ đoán gần đúng ngay từ lần đầu:

Hình dạng cũng có ý nghĩa. Vệt tròn, có nhiều vòng ố đồng tâm như vân gỗ thường là chỗ ướt rồi khô lặp đi lặp lại, tức nguồn theo mùa hoặc theo lượt dùng nước. Vệt kéo dài theo một đường thẳng hay đi dọc theo một dầm là dấu hiệu nước đang chạy theo một ống hoặc một khe kết cấu.

Bốn phép thử người trong nhà làm được

1. Thử đồng hồ nước để loại trừ ống cấp

Khoá hết vòi, tắt máy giặt, bình nóng lạnh, phao bồn cầu đã đầy. Ghi lại số trên đồng hồ nước, hoặc đánh dấu vị trí kim nhỏ, rồi chờ một đến hai tiếng không ai dùng nước. Đồng hồ vẫn nhích là có rò trên đường ống có áp. Nhà dùng bồn nước trên mái thì quan sát thêm phao bồn: bồn đầy mà máy bơm vẫn tự chạy lại sau một thời gian ngắn cũng là dấu hiệu rò.

2. Thử ngâm nước sàn nhà vệ sinh tầng trên

Đây là cách thợ chống thấm hay làm để kiểm tra lớp chống thấm sàn. Lấy túi nilon và băng dính bịt kín lỗ thoát sàn, đắp một gờ nhỏ ở ngưỡng cửa nếu cần, rồi đổ nước ngập mặt sàn khoảng vài centimet. Dán một mẩu băng dính lên tường đánh dấu mực nước. Để qua một ngày, thậm chí hai ngày nếu được, và quan sát trần tầng dưới. Trần ướt thêm trong khi chưa ai tắm là lớp chống thấm sàn có vấn đề.

Nếu ngâm sàn không thấy gì, thử tiếp từng thiết bị: xả bồn cầu nhiều lần liên tục, xả nước vào lavabo, mở vòi sen hướng vào góc tường. Mỗi lần chỉ thử một thứ, cách nhau đủ lâu để biết thứ nào gây ướt.

3. Thử nước cho mái và sân thượng

Chờ một ngày nắng ráo để trần khô hẳn. Dùng vòi tưới xả nước theo từng vùng trên sân thượng, mỗi vùng chừng mười lăm, hai mươi phút: quanh phễu thu nước, chân tường lan can, chân bồn nước, quanh ống xuyên sàn, khe giáp nhà bên. Người ở dưới theo dõi trần và báo lại. Việc này chỉ làm trên sân thượng có lan can chắc chắn. Mái dốc, mái tôn, mái ngói hay chỗ không có lan can thì không leo lên; để thợ có đồ bảo hộ làm.

4. Thử điều hoà

Bật điều hoà vài tiếng, xem đầu ống thoát nước ngưng ở ngoài có nhỏ giọt đều không. Không có giọt nào trong khi máy chạy lạnh lâu là ống có thể đã tắc, nước đang tràn ngược vào trong. Việc thông ống, bọc lại ống đồng thì gọi thợ điện lạnh.

An toàn trong lúc chờ sửa

• Nước gần đèn, quạt trần, ổ điện: ngắt aptomat nhánh đó, không chạm tay vào đèn ướt, không bật công tắc. Gọi thợ điện kiểm tra trước khi dùng lại.
• Trần thạch cao phồng, võng xuống: nước có thể đang đọng phía trên. Dọn người và đồ ra khỏi khu vực bên dưới, đặt chậu hứng. Không tự lấy vật nhọn chọc thủng khi chưa ngắt điện khu vực, vì phía trên thường có dây điện và đèn âm trần.
• Lớp vữa bong rơi, thấy thép gỉ lộ ra: quây khu vực lại, không đứng hay đặt giường ngủ bên dưới, báo kỹ sư xem kết cấu.
• Nấm mốc lan trên trần phòng ngủ: người có bệnh hen, dị ứng, trẻ nhỏ nên ngủ phòng khác cho tới khi xử lý xong.

Khi thấm từ nhà hàng xóm hoặc tầng trên

Nhà ống liền kề và căn hộ chung cư hay gặp cảnh nguồn thấm nằm ở nhà người khác. Lúc này giá trị nhất là bằng chứng bình tĩnh: ảnh có ngày, kết quả các phép thử ở trên, và nhận định của thợ. Cách nói chuyện với hàng xóm cho êm là một chuyện riêng, ở đây chỉ nhắc: mời họ sang xem tận mắt thường hiệu quả hơn mọi lời kể. Ở chung cư, báo thêm ban quản lý để có người làm chứng và hỗ trợ kiểm tra hộp kỹ thuật.

Gọi thợ: kể đúng, hỏi đúng

Đưa cho thợ cuốn "nhật ký thấm" gồm ảnh, ngày, kết quả các lần thử. Thợ có nghề sẽ đánh giá cao việc này vì nó rút ngắn thời gian dò. Vài câu nên hỏi trước khi đồng ý làm:

1. Anh chị nghĩ nguồn thấm ở đâu, căn cứ vào đâu?
2. Có cần đục thăm dò không, đục chỗ nào, ai hoàn trả mặt bằng?
3. Xử lý từ phía có nước vào (mặt trên) hay chỉ xử lý từ dưới trần? Vì sao?
4. Làm xong thì thử lại bằng cách nào trước khi trát và sơn hoàn thiện?
5. Bảo hành bao lâu, nếu thấm lại thì xử lý ra sao?

Nguyên tắc chung của nghề: chống thấm hiệu quả nhất là chặn ở phía nước đi vào. Phương án chỉ quét lớp phủ từ dưới trần lên, không động gì tới nguồn, cần được giải thích rất rõ vì sao.

Sau khi sửa: để trần khô hẳn rồi mới hoàn thiện

Bê tông và vữa đã ngấm nước lâu cần thời gian khô, có khi vài tuần tuỳ độ dày và thời tiết. Bả, sơn ngay khi trần còn ẩm thì lớp sơn mới sẽ phồng, bong hoặc mốc lại, khiến cả nhà tưởng vẫn còn thấm. Mở cửa cho thoáng vào ngày khô ráo, có thể dùng quạt hoặc máy hút ẩm để nhanh hơn. Sơn hoàn thiện bằng sơn nội thất có khả năng chống nấm mốc, và giữ lại vệt bút chì khoanh cũ trong ảnh để sau này so sánh.

Từ đó trở đi, mỗi lần mưa lớn đầu mùa, dành năm phút đi một vòng nhìn trần các tầng. Phát hiện một vệt mới khi nó còn bằng bàn tay luôn đỡ tốn công hơn nhiều so với khi nó đã loang nửa trần.