Bình gas trong nhà: đặt ở đâu, đổi bình thế nào, kiểm tra dây dẫn

Bình gas trong nhà nên đặt đứng thẳng, ở chỗ thoáng khí, cao ráo, xa nguồn nhiệt và ổ điện, không nhốt trong tủ kín hay dưới gầm cầu thang bí. Mỗi lần đổi bình cần xem tem niêm phong, hạn kiểm định trên cổ bình, rồi kiểm tra chỗ nối bằng nước xà phòng. Còn khi ngửi thấy mùi gas: không bật tắt công tắc điện, không bật lửa, khoá van bình, mở cửa thông gió, ra ngoài rồi mới gọi người hỗ trợ.

Gas trong bình là gì và vì sao nó nguy hiểm theo kiểu riêng

Gas dùng nấu ăn trong gia đình Việt là khí dầu mỏ hoá lỏng (LPG), thành phần chính là propan và butan. Trong bình, nó ở dạng lỏng dưới áp suất; khi mở van, nó hoá hơi thành khí cháy.

Ba đặc điểm cần nhớ:

• Nặng hơn không khí. Khi rò, gas không bay lên trần mà chìm xuống, đọng ở sàn, góc phòng, gầm tủ bếp, hố ga, tầng hầm. Mở cửa sổ trên cao không giúp nhiều bằng mở cửa đi, cửa sát sàn.
• Bản thân gas không mùi. Mùi "thum thủm" như bắp cải thối, trứng ung mà ta quen gọi là mùi gas thực ra là chất tạo mùi được pha vào để người dùng phát hiện rò rỉ. Mũi là thiết bị báo động đầu tiên.
• Cháy nổ khi đạt nồng độ nhất định trong không khí và gặp tia lửa. Tia lửa ấy có thể nhỏ tới mức không nhìn thấy: lúc bật công tắc đèn, lúc cắm rút phích, lúc rơ le tủ lạnh đóng.

Đặt bình gas ở đâu trong nhà ống

Bếp nhà ống thường nằm cuối nhà tầng trệt, hoặc trên tầng cao nhất. Cả hai chỗ đều có vấn đề riêng: cuối nhà thì bí gió, tầng cao thì nóng và khó vận chuyển bình. Dù đặt ở đâu, nên đối chiếu với danh sách dưới đây.

Tủ bếp có ngăn để bình là thiết kế phổ biến. Nếu dùng, ngăn tủ nên có lỗ thông hơi ở phần dưới, không nhét thêm đồ đạc chật kín xung quanh, và cả nhà biết cách mở ngăn khoá van nhanh. Khoảng cách cụ thể giữa bình và bếp nên theo hướng dẫn in trên bình, trên bếp và của đại lý cung cấp.

Chỉ nên để trong nhà bình đang dùng. Bình dự phòng, nếu có, cũng đặt ở chỗ thoáng, xa nguồn nhiệt, không chất trong phòng ngủ hay kho kín.

Đổi bình gas: kiểm tra những gì

Khi nhận bình

• Tem niêm phong ở van còn nguyên, có thông tin của đơn vị chiết nạp. Niêm phong rách, dán lại, không có niêm phong thì không nhận.
• Hạn kiểm định: bình gas phải được kiểm định định kỳ; thông tin này dập hoặc ghi trên cổ, quai bình. Hỏi người giao nếu không đọc được.
• Vỏ bình: không móp méo nặng, không gỉ sét ăn sâu, không phồng.
• Mua ở cửa hàng có địa chỉ cố định, có hoá đơn hoặc phiếu giao nhận. Gas "sang chiết" trái phép từ bình lớn sang bình nhỏ là nguồn tai nạn đã được cơ quan chức năng nhiều lần cảnh báo.

Khi lắp

Việc lắp van điều áp vào bình mới là thao tác thông thường của người giao gas. Nên để họ lắp và kiểm tra rò rỉ trước khi đi. Trong lúc họ làm, người nhà nên quan sát và tập theo phần kiểm tra, không cần tập phần tháo lắp.

1. Tắt hết lửa trong bếp, không bật thiết bị điện gần đó.
2. Sau khi lắp, mở van, dùng nước xà phòng hoặc nước rửa bát pha loãng bôi lên chỗ nối giữa van bình và van điều áp, hai đầu dây dẫn.
3. Nếu thấy bọt sủi lên liên tục: có rò rỉ. Khoá van ngay, yêu cầu người giao xử lý hoặc đổi linh kiện.
4. Không bao giờ dùng bật lửa, que diêm để "dò" chỗ rò.

Dây dẫn và van điều áp: những thứ hay bị quên

Bình được đổi liên tục nên luôn "mới", nhưng dây dẫn và van điều áp thì nằm yên ở bếp nhiều năm. Đây mới là chỗ hay rò.

• Dây dẫn cao su chai cứng, nứt chân chim theo thời gian, nhất là đoạn gần bếp nóng. Chuột cũng hay cắn dây gas. Nên tự nhìn và bóp nhẹ dọc dây mỗi tháng; thấy nứt, cứng, phồng thì thay. Thời hạn thay theo khuyến cáo của nhà cung cấp, thường tính bằng năm, nhưng đừng chờ tới hạn nếu dây đã xuống cấp.
• Kẹp dây ở hai đầu phải chắc, không lỏng.
• Van điều áp có vỏ nứt, kêu xì, ngọn lửa bếp bất thường (cao vọt, đỏ, chập chờn dù bình còn gas) là dấu hiệu nên nhờ đại lý kiểm tra hoặc thay.
• Việc thay dây, thay van điều áp nên do đại lý hoặc thợ có kinh nghiệm làm, sau đó kiểm tra lại bằng nước xà phòng.

Ngửi thấy mùi gas: thứ tự cần nhớ

Mùi gas thoảng qua lúc vừa bật bếp mà lửa chưa bén có thể gặp. Nhưng nếu mùi rõ, kéo dài, hoặc ngửi thấy khi bếp đang tắt, làm theo thứ tự sau:

1. Không tạo tia lửa: không bật hay tắt công tắc đèn, quạt, không cắm rút phích, không bật bếp, không bật lửa, không hút thuốc. Không gạt aptomat trong khu có mùi.
2. Khoá van bình gas nếu tới được an toàn.
3. Mở cửa đi, cửa sổ cho gió lùa, ưu tiên cửa sát sàn. Không bật quạt điện hay máy hút mùi.
4. Đưa mọi người ra ngoài, nhất là trẻ nhỏ, người già.
5. Ra tới chỗ thoáng bên ngoài rồi mới gọi điện thoại: gọi đại lý gas, hoặc 114 nếu mùi nặng, không khoá được van, hay có dấu hiệu cháy.
6. Chỉ quay vào khi đã hết mùi và người có chuyên môn đã kiểm tra.

Nhà ống có cửa cuốn đóng kín ban đêm cần chú ý thêm: mở cửa cuốn bằng điện cũng là bật thiết bị điện. Nếu có thể, mở cửa phụ, cửa sau, hoặc mở cửa cuốn bằng tay.

Bếp gas mini và bình gas mini

Bếp gas mini dùng lon gas nhỏ rất phổ biến cho lẩu, nướng tại bàn. Tai nạn thường gặp nhất là nổ lon gas khi:

• Đặt nồi, chảo, vỉ nướng to quá cỡ, trùm lên cả khoang chứa lon, hắt nhiệt xuống lon.
• Nướng bằng khay đá, khay gang tích nhiệt lớn trên bếp mini.
• Dùng hai bếp mini đặt sát nhau.
• Lắp lon gas không khớp, méo, hoặc dùng lon đã móp.

Thói quen an toàn: chọn nồi vừa cỡ, bếp đặt nơi thoáng, tháo lon ra khỏi bếp sau khi ăn xong, cất lon nơi mát.

Thói quen hằng ngày trong bếp có gas

• Khoá van bình khi không dùng lâu (đi vắng, ban đêm), không chỉ tắt núm bếp.
• Không để nồi nước sôi trào làm tắt lửa mà gas vẫn xả; nhiều bếp đời mới có cảm biến ngắt gas khi tắt lửa, nhưng đừng trông hoàn toàn vào nó.
• Không để trẻ nghịch núm bếp, van bình.
• Lau dầu mỡ quanh bếp; không treo khăn, rèm gần lửa.
• Cân nhắc lắp thiết bị báo rò gas đặt thấp gần sàn, gần bếp, và một bình chữa cháy nhỏ ở bếp.