Từ ngày 1/1/2023, sổ hộ khẩu và sổ tạm trú bằng giấy không còn giá trị sử dụng. Nơi cư trú của mỗi người nay được ghi trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu về cư trú, cơ quan làm thủ tục tự tra bằng số định danh cá nhân. Khi cần chứng minh với một nơi chưa tra được, gia đình có thể dùng thẻ căn cước gắn chip, thông tin cư trú trên ứng dụng VNeID, hoặc xin giấy xác nhận thông tin về cư trú ở công an xã, phường.
Vì sao cuốn sổ hộ khẩu biến mất
Cuốn sổ bìa xanh, bìa đỏ từng là thứ quý nhất trong ngăn kéo của nhiều nhà. Đi học, đi làm, mua xe, vay tiền, đăng ký kết hôn, chỗ nào cũng đòi "bản sao hộ khẩu có công chứng". Người nhà ở xa phải gửi sổ qua bưu điện, có khi mượn đi rồi quên trả.
Luật Cư trú năm 2020 có hiệu lực từ ngày 1/7/2021 đã đổi cách quản lý. Từ ngày đó, công an không cấp mới sổ hộ khẩu, sổ tạm trú nữa. Những cuốn sổ đã cấp được dùng tiếp trong thời gian chuyển tiếp, đến hết ngày 31/12/2022. Từ 1/1/2023, sổ giấy chính thức hết giá trị chứng minh cư trú.
Thay cho sổ là dữ liệu. Mỗi lần một người đăng ký thường trú, tạm trú, xoá hay chuyển nơi ở, thông tin được cập nhật vào cơ sở dữ liệu. Các thủ tục hành chính trước đây đòi nộp sổ hộ khẩu cũng đã được sửa lại để không yêu cầu cuốn sổ đó.
"Hộ gia đình" vẫn còn, chỉ là không nằm trong cuốn sổ
Bỏ sổ không có nghĩa là bỏ khái niệm hộ. Theo Luật Cư trú, những người cùng đăng ký thường trú tại một chỗ ở hợp pháp vẫn được ghi nhận là một hộ, có chủ hộ và các thành viên. Quan hệ với chủ hộ (vợ, con, cháu, bố mẹ) vẫn được lưu.
Khác biệt nằm ở chỗ: trước đây muốn biết nhà có ai, phải lật sổ. Nay thông tin ấy nằm trên hệ thống, ai có quyền tra mới tra được. Chủ hộ vẫn có vai trò khi một người muốn nhập vào hộ: thường cần ý kiến đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở.
Nay chứng minh nơi cư trú bằng gì
Phần lớn trường hợp, gia đình không phải chứng minh gì cả. Cơ quan nhà nước, trường công lập, bệnh viện khi làm thủ tục sẽ tra dữ liệu bằng số định danh cá nhân 12 số. Nhưng vẫn có lúc cần đưa ra một thứ để người kia tin, nhất là với các nơi chưa kết nối dữ liệu.
| Cách chứng minh | Lấy ở đâu | Hợp với lúc nào |
|---|---|---|
| Thẻ căn cước, căn cước công dân gắn chip | Thẻ của từng người | Nơi có máy đọc chip hoặc tra được dữ liệu dân cư |
| Thông tin cư trú trên VNeID | Ứng dụng VNeID, tài khoản định danh điện tử mức 2 | Xuất trình nhanh tại quầy, cán bộ xem trên màn hình |
| Giấy xác nhận thông tin về cư trú | Công an xã, phường; có thể đề nghị trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công | Nơi cần giấy tờ lưu hồ sơ, đối tác chưa tra được dữ liệu |
| Văn bản thông báo kết quả đăng ký cư trú | Nhận khi làm xong thủ tục thường trú, tạm trú | Giữ làm bằng chứng mình đã đăng ký |
Giấy xác nhận thông tin về cư trú có thời hạn sử dụng ghi trên giấy. Khi xin, nên hỏi luôn nơi định nộp cần giấy còn hạn trong bao lâu để khỏi đi xin lại.
Những tình huống hay gặp trong nhà
Con vào lớp Một, cần "hộ khẩu"
Nhiều phụ huynh vẫn quen hỏi nhau "nộp hộ khẩu cho trường chưa". Nay tuyển sinh đầu cấp ở nhiều địa phương dựa vào dữ liệu dân cư: phụ huynh khai số định danh của con, hệ thống tự đối chiếu nơi thường trú, tạm trú để xếp tuyến. Cách làm cụ thể mỗi năm do sở giáo dục và trường hướng dẫn. Điều nên làm sớm: kiểm tra thông tin cư trú của con trên VNeID xem đã đúng địa chỉ chưa, nhất là khi gia đình vừa chuyển nhà.
Ngân hàng, công ty vẫn đòi giấy
Một số nơi chưa kết nối dữ liệu vẫn xin giấy tờ chứng minh địa chỉ. Lúc đó có thể đưa thẻ căn cước gắn chip, mở VNeID cho xem, hoặc xin giấy xác nhận cư trú. Đừng photo cuốn sổ hộ khẩu cũ mang đi nộp: nó không còn giá trị, lại lộ thông tin cả nhà.
Ông bà ở quê cần chứng minh mình sống ở đâu
Người già ít dùng điện thoại thông minh. Con cháu có thể giúp ông bà kích hoạt VNeID, hoặc đưa ông bà ra công an xã xin giấy xác nhận khi cần. Thẻ căn cước gắn chip của ông bà cũng là một cách, miễn là còn hạn.
Kiểm tra thông tin cư trú của cả nhà
Dữ liệu tốt hơn giấy ở chỗ không mất, không rách. Nhưng dữ liệu sai thì cũng sai trên mọi thủ tục. Nên dành một buổi tối kiểm tra:
- Mỗi người lớn mở VNeID, xem mục thông tin cư trú: nơi thường trú, nơi tạm trú (nếu có), có đúng địa chỉ không.
- Xem thông tin các con. Trẻ có số định danh từ khi đăng ký khai sinh; xem con đã có nơi thường trú chưa, có cùng hộ với bố mẹ không.
- Soát họ tên, ngày sinh từng người. Sai một dấu cũng nên sửa sớm, vì về sau giấy tờ nào cũng lấy theo dữ liệu này.
- Thấy sai thì đến công an xã, phường nơi cư trú để được hướng dẫn điều chỉnh, mang theo giấy tờ gốc có thông tin đúng (giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn…).
Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tên xã, phường, tỉnh của nhiều địa chỉ đã đổi. Phần này thường được cập nhật trên hệ thống theo đơn vị hành chính mới; nếu thấy địa chỉ hiển thị lạ, hỏi công an phường thay vì tự đi làm lại giấy tờ.
Cuốn sổ hộ khẩu cũ: giữ hay bỏ
Không ai bắt nộp lại, cũng không cấm giữ. Nhiều nhà vẫn cất cuốn sổ cũ, và có vài lý do chính đáng:
- Dấu vết quá khứ: sổ ghi ai từng ở đâu, chuyển đi năm nào. Đôi khi thông tin này giúp đối chiếu khi làm giấy tờ nhà đất cũ hoặc tìm lại lịch sử gia đình.
- Kỷ vật: chữ viết tay của cán bộ hộ tịch, tên ông bà đã khuất, những lần sinh con, nhập khẩu, cắt khẩu.
Điều nên tránh: dùng sổ cũ làm giấy tờ chứng minh, hoặc để lộ ảnh chụp sổ trên mạng xã hội. Sổ có đủ họ tên, ngày sinh, quan hệ của nhiều người, là thứ kẻ gian thích. Nếu muốn bỏ, nên huỷ kỹ (cắt nhỏ) chứ đừng vứt nguyên cuốn.
Đi làm thủ tục cư trú ở đâu
Cơ quan đăng ký cư trú là công an cấp xã, phường. Từ tháng 7/2025 chính quyền địa phương còn hai cấp là tỉnh và xã, phường, nên các việc về cư trú của gia đình đều bắt đầu ở công an xã, phường nơi mình ở. Nhiều thủ tục (đăng ký thường trú, tạm trú, xác nhận cư trú) có thể nộp trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc qua VNeID.
Trước khi đi, nên tra thủ tục trên Cổng Dịch vụ công để xem thành phần hồ sơ hiện hành, hoặc gọi hỏi công an phường. Quy định chi tiết có thể thay đổi, lời truyền miệng của hàng xóm đôi khi đã cũ.
Câu hỏi thường gặp
Sổ hộ khẩu hết giá trị từ khi nào?
Sổ hộ khẩu và sổ tạm trú giấy hết giá trị sử dụng từ ngày 1/1/2023. Luật Cư trú 2020 có hiệu lực từ 1/7/2021, từ đó không cấp sổ mới; sổ đã cấp được dùng chuyển tiếp đến hết ngày 31/12/2022.
Không còn sổ hộ khẩu thì chứng minh cư trú bằng gì?
Phần lớn cơ quan tự tra dữ liệu dân cư bằng số định danh. Khi cần đưa ra bằng chứng, có thể dùng thẻ căn cước gắn chip, thông tin cư trú trên VNeID mức 2, hoặc giấy xác nhận thông tin về cư trú do công an xã, phường cấp.
Giấy xác nhận thông tin về cư trú xin ở đâu?
Xin tại công an xã, phường, hoặc đề nghị trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Giấy có ghi thời hạn sử dụng, nên hỏi nơi định nộp trước để xin đúng lúc.
Có nên giữ lại sổ hộ khẩu cũ không?
Có thể giữ làm tư liệu gia đình hoặc để đối chiếu thông tin cũ, nhưng không dùng để chứng minh cư trú nữa. Không đăng ảnh sổ lên mạng; nếu bỏ thì cắt huỷ kỹ vì sổ chứa thông tin của nhiều người.
Bỏ sổ hộ khẩu thì còn chủ hộ không?
Còn. Luật Cư trú vẫn ghi nhận hộ gia đình gồm những người cùng thường trú tại một chỗ ở hợp pháp, có chủ hộ và thành viên. Thông tin này nằm trong cơ sở dữ liệu thay vì trong cuốn sổ.
