Đăng ký khai sinh cho con là việc của cha hoặc mẹ, nên làm trong 60 ngày kể từ ngày bé chào đời theo Luật Hộ tịch 2014. Nơi làm là UBND xã, phường nơi cư trú của cha hoặc mẹ, hoặc nộp trực tuyến qua dịch vụ công liên thông để cùng lúc có giấy khai sinh, đăng ký thường trú và thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi. Giấy tờ chính cần có là giấy chứng sinh do nơi sinh cấp.
Vì sao không nên để chậm
Những tuần đầu sau sinh, cả nhà quay cuồng với sữa, tã, giấc ngủ. Giấy tờ dễ bị gác lại. Nhưng giấy khai sinh là tờ giấy gốc của một con người: họ tên, ngày sinh, cha mẹ ghi ở đây sẽ đi theo bé vào thẻ bảo hiểm y tế, hồ sơ nhập học, căn cước, hộ chiếu về sau.
Khi đăng ký khai sinh, bé được cấp số định danh cá nhân 12 số. Có số này mới có thông tin trong cơ sở dữ liệu dân cư, mới làm được thẻ bảo hiểm y tế, mới đăng ký thường trú cho con. Bé ốm phải đi viện trong mấy tháng đầu mà chưa có thẻ là lúc bố mẹ thấy rõ cái giá của việc chậm.
Luật Hộ tịch quy định thời hạn 60 ngày. Quá hạn vẫn đăng ký được, nhưng làm sớm thì bé sớm có quyền lợi, bố mẹ cũng đỡ phải giải trình.
Chuẩn bị gì trước khi đi
Thành phần hồ sơ có thể điều chỉnh theo từng thời điểm, nên xem lại trên Cổng Dịch vụ công trước khi nộp. Thường gồm:
- Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu (lấy tại bộ phận một cửa hoặc điền trực tuyến).
- Giấy chứng sinh do bệnh viện, nhà hộ sinh cấp. Sinh ngoài cơ sở y tế thì cần giấy tờ thay thế, như văn bản của người làm chứng; không có người làm chứng thì có giấy cam đoan về việc sinh.
- Giấy tờ tuỳ thân của người đi đăng ký (thẻ căn cước hoặc giấy tờ hợp lệ khác).
- Giấy chứng nhận kết hôn của bố mẹ nếu đã đăng ký kết hôn, để ghi thông tin người cha. Nhiều nơi đã tra được trên dữ liệu, nhưng mang theo vẫn hơn.
Mẹo nhỏ: khi xuất viện, kiểm tra ngay giấy chứng sinh. Họ tên mẹ, ngày giờ sinh, giới tính của bé phải đúng. Sai ở giấy chứng sinh thì sang giấy khai sinh cũng dễ sai theo, sửa ngay tại viện dễ hơn nhiều.
Những gì sẽ ghi trên giấy khai sinh
| Mục | Cần biết |
|---|---|
| Họ, chữ đệm, tên | Họ theo họ cha hoặc họ mẹ theo thoả thuận của cha mẹ (Bộ luật Dân sự 2015). Không có thoả thuận thì theo tập quán |
| Ngày, tháng, năm sinh | Ghi cả bằng số và bằng chữ, theo dương lịch |
| Giới tính, nơi sinh | Lấy theo giấy chứng sinh |
| Quê quán | Theo quê quán của cha hoặc mẹ, do cha mẹ thoả thuận hoặc theo tập quán (Luật Hộ tịch) |
| Dân tộc, quốc tịch | Theo thoả thuận của cha mẹ khi cha mẹ khác dân tộc, khác quốc tịch |
| Thông tin cha, mẹ | Họ tên, năm sinh, dân tộc, quốc tịch, nơi cư trú |
| Số định danh cá nhân | Cấp cho bé khi đăng ký khai sinh |
Quê quán và họ là hai chỗ hay phải bàn trong nhà, nhất là khi ông bà hai bên có ý riêng. Nên thống nhất trước khi ra quầy. Đổi họ, đổi quê quán về sau là thủ tục thay đổi hộ tịch, rắc rối hơn nhiều so với chọn đúng từ đầu.
Đặt tên cho con: những giới hạn có thật
Bộ luật Dân sự 2015 cho cha mẹ quyền đặt tên, kèm vài giới hạn: tên phải bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam; không đặt tên bằng số, bằng một ký tự không phải là chữ; không xâm phạm quyền, lợi ích của người khác, không trái nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự. Hướng dẫn về hộ tịch còn lưu ý tránh tên quá dài, khó sử dụng.
Trên thực tế, cán bộ hộ tịch có thể hỏi lại khi tên quá dài hay có ký tự lạ. Vài điều cả nhà nên thử trước khi chốt:
- Đọc to cả họ tên vài lần, nghe có trúc trắc hay dễ bị gọi chệch không.
- Viết ra không dấu, như khi in trên vé máy bay, hộ chiếu, xem có thành chữ khác nghĩa không.
- Kiểm tra dấu thanh, chữ "y" hay "i" theo đúng cách bố mẹ muốn. Giấy khai sinh ghi sao, mọi giấy tờ sau này phải khớp vậy.
Liên thông: một lần nộp, ba việc xong
Từ khi có dịch vụ công liên thông, bố mẹ có thể nộp một bộ hồ sơ trực tuyến để giải quyết cùng lúc ba việc: đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú cho con và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi. Có thể nộp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc qua VNeID, tuỳ cách địa phương đang triển khai.
Điều kiện thường gặp để nộp trực tuyến suôn sẻ:
- Người nộp có tài khoản định danh điện tử (VNeID mức 2).
- Thông tin cư trú của bố mẹ trên hệ thống đã chính xác.
- Có ảnh chụp hoặc bản điện tử của giấy chứng sinh rõ nét.
- Bố mẹ đã đăng ký kết hôn, hoặc chuẩn bị giấy tờ cho trường hợp riêng.
Kết quả (bản chính giấy khai sinh) nhận tại UBND xã, phường hoặc qua bưu điện tuỳ lựa chọn khi nộp. Nếu thấy rối, cứ ra bộ phận một cửa của UBND phường; cán bộ thường hướng dẫn nộp liên thông ngay tại chỗ.
Những trường hợp riêng nên hỏi kỹ
Bố mẹ chưa đăng ký kết hôn
Nếu chưa xác định cha, phần thông tin người cha trên giấy khai sinh để trống. Khi người cha muốn nhận con, có thể làm thủ tục nhận cha con kết hợp ngay khi đăng ký khai sinh. Trường hợp này nên hỏi cán bộ tư pháp – hộ tịch về giấy tờ cần mang.
Bố hoặc mẹ là người nước ngoài, bé sinh ở nước ngoài
Khai sinh có yếu tố nước ngoài có thủ tục riêng (chọn quốc tịch, giấy tờ hợp pháp hoá lãnh sự). Nên hỏi UBND phường, xã nơi cư trú và tra Cổng Dịch vụ công trước; sinh ở nước ngoài thì có thể đăng ký tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước đó.
Đã quá 60 ngày
Vẫn đăng ký khai sinh bình thường tại UBND xã, phường. Có thể được nhắc nhở về việc chậm. Đừng vì ngại mà để lâu hơn nữa.
Sau khi cầm giấy khai sinh
- Soát lại từng chữ ngay tại quầy, trước khi ra về. Sai chính tả lúc này sửa dễ nhất.
- Chụp ảnh, quét bản điện tử cất vào nơi an toàn.
- Bản chính chỉ có một bản. Khi cần nộp, thường chỉ cần bản sao. Có thể xin bản sao trích lục khai sinh ở cơ quan đăng ký hộ tịch, hoặc chứng thực bản sao từ bản chính.
- Xem thẻ bảo hiểm y tế của bé (thường là thẻ điện tử, xem được trên ứng dụng của bảo hiểm xã hội hoặc VNeID) và nơi đăng ký khám ban đầu.
- Kiểm tra thông tin thường trú của con trên VNeID của bố mẹ.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký khai sinh cho con trong bao lâu?
Luật Hộ tịch 2014 quy định trong 60 ngày kể từ ngày sinh, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Quá hạn vẫn đăng ký được nhưng nên làm sớm để con có số định danh và thẻ bảo hiểm y tế.
Làm giấy khai sinh cho con ở đâu?
Tại UBND xã, phường nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Có thể nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc VNeID bằng dịch vụ liên thông khai sinh, thường trú và bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi.
Làm giấy khai sinh cần những gì?
Thường gồm tờ khai, giấy chứng sinh do nơi sinh cấp, giấy tờ tuỳ thân của người đi đăng ký và giấy chứng nhận kết hôn của bố mẹ nếu có. Nên tra thành phần hồ sơ hiện hành trên Cổng Dịch vụ công trước khi nộp.
Con mang họ mẹ được không?
Được. Bộ luật Dân sự 2015 cho phép họ của con theo họ cha hoặc họ mẹ theo thoả thuận của cha mẹ. Cả nhà nên thống nhất trước khi đi đăng ký vì đổi họ về sau là thủ tục riêng.
Giấy khai sinh bị mất thì làm sao?
Có thể xin bản sao trích lục khai sinh từ cơ quan đăng ký hộ tịch, vì việc khai sinh đã được lưu trong sổ và cơ sở dữ liệu hộ tịch. Hỏi UBND xã, phường nơi đã đăng ký hoặc nơi đang ở để được hướng dẫn.
