Thường trú là nơi một người sinh sống ổn định, lâu dài và đã đăng ký; tạm trú là nơi sống trong một thời gian nhất định ngoài nơi thường trú và cũng phải đăng ký. Theo Luật Cư trú 2020, ai đến sống ở chỗ mới từ 30 ngày trở lên mà không chuyển thường trú thì đăng ký tạm trú; ở dưới 30 ngày, như ông bà lên chơi vài tuần, thì thông báo lưu trú. Mọi việc này làm ở công an xã, phường hoặc nộp trực tuyến.
Bốn khái niệm gia đình hay gặp
Luật Cư trú dùng mấy từ nghe gần giống nhau, dễ lẫn. Đặt cạnh nhau thì rõ hơn:
| Khái niệm | Hiểu nôm na | Ví dụ trong nhà |
|---|---|---|
| Thường trú | Chỗ ở chính, lâu dài, đã đăng ký. Mỗi người chỉ có một nơi thường trú | Căn nhà ống bố mẹ đứng tên, cả nhà đăng ký ở đó |
| Tạm trú | Sống ở chỗ khác nơi thường trú từ 30 ngày trở lên, đã đăng ký | Cả nhà thuê căn hộ ở thành phố khác vì bố mẹ đổi chỗ làm |
| Lưu trú | Ở lại một nơi ngoài nơi thường trú, tạm trú trong thời gian ngắn, dưới 30 ngày | Bà ngoại ở quê lên trông cháu ba tuần |
| Tạm vắng | Khai báo việc vắng mặt khỏi nơi cư trú, chỉ bắt buộc với một số trường hợp luật quy định | Người đi làm xa dài ngày thuộc diện phải khai báo |
Đăng ký thường trú: khi nào và với điều kiện gì
Gia đình thường cần đăng ký thường trú khi mua nhà mới và chuyển hẳn về ở, khi con dâu, con rể về ở cùng nhà chồng, nhà vợ, khi đón bố mẹ già về sống chung, hoặc khi con sinh ra (việc này đã có trong liên thông khai sinh).
Luật Cư trú chia các trường hợp theo chỗ ở:
- Nhà thuộc sở hữu của mình: đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp đó.
- Về ở với người thân: như vợ về ở với chồng, con về ở với cha mẹ, cha mẹ về ở với con. Cần chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở đồng ý, kèm giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân khi hệ thống chưa thể hiện.
- Nhà thuê, mượn, ở nhờ: cũng có thể đăng ký thường trú nếu chủ sở hữu đồng ý và chỗ ở bảo đảm diện tích bình quân tối thiểu theo mức tỉnh, thành quy định.
Khi đã đăng ký thường trú ở nơi mới, đăng ký thường trú ở nơi cũ được xoá theo quy trình. Gia đình không cần tự đi "cắt khẩu" như thời còn sổ.
Đăng ký tạm trú: chuyện của người đi thuê và đi làm xa
Theo Luật Cư trú, công dân đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài nơi thường trú từ 30 ngày trở lên thì phải đăng ký tạm trú. Thời hạn tạm trú tối đa là 2 năm và có thể gia hạn nhiều lần.
Hồ sơ thường gồm tờ khai thay đổi thông tin cư trú và giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp. Với người thuê nhà, giấy tờ đó thường là hợp đồng thuê; tờ khai cần ý kiến đồng ý của chủ nhà hoặc người được chủ nhà uỷ quyền. Vì vậy khi thuê nhà, nên nói chuyện đăng ký tạm trú với chủ nhà ngay từ lúc ký hợp đồng.
Vì sao nên đăng ký tạm trú dù thấy "không ai kiểm tra"
- Con đi học ở nơi đang sống: nhiều nơi xét tuyến theo thường trú hoặc tạm trú.
- Làm các thủ tục tại nơi ở thay vì phải về quê.
- Một số dịch vụ như điện, nước, xác nhận cư trú cho công việc dựa vào thông tin tạm trú.
- Tránh vi phạm quy định về cư trú.
Trước khi hết hạn tạm trú, nhớ làm thủ tục gia hạn. Nhiều gia đình thuê nhà nhiều năm quên mất mốc này.
Thông báo lưu trú: ông bà, họ hàng lên chơi
Ông bà từ quê lên ở với con cháu vài tuần, em họ lên thành phố ôn thi một thời gian ngắn, bạn bè ở lại vài đêm. Đây là lưu trú. Thành viên hộ gia đình hoặc người đại diện chỗ ở có trách nhiệm thông báo với công an xã, phường.
Cách thông báo khá linh hoạt: trực tiếp, qua điện thoại, qua ứng dụng hoặc trang dịch vụ công theo hướng dẫn của công an nơi mình ở. Nếu người thân ở quá 30 ngày và định ở tiếp, thì chuyển sang đăng ký tạm trú.
Khai báo tạm vắng và chuyện để thường trú "treo" quá lâu
Luật Cư trú quy định khai báo tạm vắng cho một số trường hợp, chẳng hạn người đi khỏi tỉnh nơi thường trú liên tục trong thời gian dài mà không đăng ký tạm trú ở nơi mới. Không phải ai đi công tác vài hôm cũng phải khai báo.
Điều nên biết hơn: người vắng mặt liên tục tại nơi thường trú trong thời gian dài (luật tính từ 12 tháng trở lên) mà không đăng ký tạm trú ở chỗ khác, không khai báo tạm vắng, có thể bị xoá đăng ký thường trú, trừ một số trường hợp như đi nước ngoài nhưng không định cư. Người đi làm ăn xa lâu năm nên hỏi công an phường để giữ đúng tình trạng cư trú của mình.
Làm ở đâu, nộp thế nào
Cơ quan đăng ký cư trú là công an xã, phường nơi có chỗ ở. Từ tháng 7/2025, sau khi bỏ cấp trung gian, mọi thủ tục cư trú của người dân đều bắt đầu từ cấp này.
- Tra thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia: đăng ký thường trú, tạm trú, gia hạn tạm trú, thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng đều có mục riêng.
- Nộp trực tuyến nếu có tài khoản định danh điện tử mức 2; ảnh chụp giấy tờ cần rõ nét.
- Hoặc nộp trực tiếp tại công an xã, phường, mang bản chính giấy tờ để đối chiếu.
- Theo dõi kết quả qua tin nhắn, tài khoản dịch vụ công và kiểm tra thông tin cư trú mới trên VNeID.
Thời gian giải quyết và mức lệ phí do văn bản hướng dẫn quy định, có thể thay đổi; xem ngay trên trang thủ tục khi nộp.
Câu hỏi nên hỏi công an phường
- Nhà mình thuê có đủ điều kiện diện tích để đăng ký thường trú cho cả nhà không?
- Chủ nhà ở xa thì ý kiến đồng ý thể hiện bằng cách nào?
- Con sinh ở đây nhưng bố mẹ thường trú ở quê, nên đăng ký thường trú cho con ở đâu?
- Người già ở chung, chưa có điện thoại thông minh, cần làm gì để cập nhật cư trú?
Câu hỏi thường gặp
Thường trú và tạm trú khác nhau thế nào?
Thường trú là nơi sinh sống ổn định, lâu dài và đã đăng ký; mỗi người chỉ có một nơi thường trú. Tạm trú là nơi sinh sống trong một thời gian nhất định ngoài nơi thường trú và đã đăng ký tạm trú.
Ở bao lâu thì phải đăng ký tạm trú?
Theo Luật Cư trú 2020, đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài nơi thường trú từ 30 ngày trở lên thì phải đăng ký tạm trú. Thời hạn tạm trú tối đa 2 năm và có thể gia hạn nhiều lần.
Ông bà lên chơi vài tuần có phải đăng ký không?
Ở dưới 30 ngày thì không đăng ký tạm trú mà thông báo lưu trú với công an xã, phường. Thành viên trong nhà có thể thông báo trực tiếp, qua điện thoại hoặc trực tuyến theo hướng dẫn của công an nơi ở.
Nhà thuê có đăng ký thường trú được không?
Có thể, nếu chủ sở hữu đồng ý và chỗ ở bảo đảm diện tích bình quân tối thiểu theo mức tỉnh, thành quy định. Nên hỏi công an phường về mức áp dụng nơi mình ở trước khi chuẩn bị hồ sơ.
Đăng ký tạm trú ở đâu?
Tại công an xã, phường nơi đang ở, hoặc nộp trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hay qua VNeID. Người thuê nhà cần hợp đồng thuê và sự đồng ý của chủ nhà.
