Học thêm: cả nhà cùng cân nhắc mục tiêu, giờ của con và việc đưa đón

Cho con học thêm hay không là quyết định của cả nhà, vì nó lấy đi thời gian của con, thêm chuyến đưa đón cho người lớn và đổi nhịp bữa tối của mọi người. Trước khi đăng ký, nên trả lời rõ ba câu: con học thêm để làm gì, con còn đủ giờ ngủ và giờ chơi không, ai đưa đón và đến khi nào thì xem lại. Học thêm có ích khi có mục tiêu cụ thể và có ngày kết thúc, không phải khi chỉ vì "bạn nào cũng học".

Học thêm hôm nay: quy định đã thay đổi

Từ ngày 14/2/2025, việc dạy thêm, học thêm thực hiện theo Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT. Phụ huynh nên nắm vài điểm chính, vì chúng ảnh hưởng trực tiếp đến cách tìm lớp cho con:

• Tiểu học: theo thông tư, không tổ chức dạy thêm cho học sinh tiểu học, trừ các trường hợp bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao và rèn luyện kỹ năng sống.
• Dạy thêm trong nhà trường: không thu tiền học sinh, và chỉ dành cho một số nhóm: học sinh có kết quả cuối kỳ môn học chưa đạt, học sinh được trường chọn bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi.
• Giáo viên đang dạy ở trường không được dạy thêm có thu tiền ngoài nhà trường đối với chính học sinh mình được phân công dạy.
• Cơ sở dạy thêm ngoài trường phải đăng ký kinh doanh và công khai môn học, thời lượng, địa điểm, mức thu.
• Học sinh học thêm trên tinh thần tự nguyện.

Chi tiết thực hiện có thể khác nhau theo hướng dẫn của từng địa phương. Khi băn khoăn một lớp có đúng quy định không, hỏi nhà trường hoặc cơ quan quản lý giáo dục ở địa phương.

Câu hỏi đầu tiên: học thêm để làm gì

Nhiều gia đình bắt đầu học thêm vì lo lắng mơ hồ. Lo lắng không phải là mục tiêu, và lớp học không chữa được lo lắng. Hãy gọi tên cụ thể:

Dòng cuối là một thực tế ít ai nói thẳng: nhiều lớp học thêm thật ra đang làm việc trông trẻ cho nhà bố mẹ đi làm về muộn. Không sao cả, nhưng khi gọi đúng tên, cả nhà sẽ tìm được phương án hợp hơn, ví dụ một lớp năng khiếu con thích, giờ ở thư viện, hay nhờ ông bà, thay vì nhồi thêm một môn văn hoá.

Đếm thời gian của con trước khi thêm lớp

Một tuần của trẻ có giới hạn. Trước khi thêm lớp, ngồi cùng con kẻ một bảng tuần, điền những thứ không bỏ được:

1. Ngủ: trẻ 6–12 tuổi thường được khuyến nghị khoảng 9–12 giờ mỗi đêm, tuổi 13–18 khoảng 8–10 giờ (theo khuyến nghị của Viện Hàn lâm Y học giấc ngủ Hoa Kỳ, AASM).
2. Giờ ở trường và thời gian đi về.
3. Bài về nhà của trường.
4. Bữa ăn, tắm rửa, phần việc nhà của con.
5. Vận động: WHO khuyến nghị trẻ 5–17 tuổi vận động ở mức vừa đến mạnh, tính trung bình khoảng 60 phút mỗi ngày.
6. Thời gian rảnh: chơi, không làm gì, ở cùng gia đình.

Phần còn lại mới là chỗ cho học thêm. Nhiều nhà kẻ xong mới thấy không còn chỗ, và lớp thứ ba, thứ tư đang được trả bằng giấc ngủ của con.

Phần việc của người lớn: đưa đón và bữa tối

Một lớp học thêm 18 giờ đến 19 giờ 30 nghe đơn giản, nhưng kéo theo cả chuỗi việc trong nhà:

• Ai đưa con đi, ai đón về? Có trùng giờ tan làm, giờ nấu cơm không?
• Con ăn tối trước hay sau lớp? Ăn trước thì phải nấu sớm; ăn sau thì bữa cơm chung có còn không?
• Con em ở nhà với ai trong lúc một người đi đón?
• Trời mưa, tắc đường, người đón trễ thì con chờ ở đâu?
• Con học xong về đến nhà mấy giờ, còn làm bài trường và ngủ đúng giờ được không?

Hai buổi một tuần có thể ổn. Bốn, năm buổi với hai đứa con ở hai nơi khác nhau là cả nhà sống trên xe máy. Hãy đưa lịch học thêm lên lịch chung của gia đình, chia lượt đưa đón công bằng giữa các người lớn, và đặt luật: không thêm lớp nào nếu chưa trả lời được ai đưa, ai đón.

Hỏi ý kiến con

Con là người ngồi trong lớp, nên tiếng nói của con quan trọng, nhất là từ cuối tiểu học trở đi. Vài câu nên hỏi:

• Con thấy khó ở phần nào? Con muốn được giúp theo cách nào?
• Con thích thầy cô, bạn bè ở lớp đó không?
• Sau buổi học con thấy hiểu hơn, hay chỉ thấy mệt?
• Nếu bớt một lớp, con muốn dùng thời gian ấy làm gì?

Không phải lúc nào cũng làm theo ý con, nhưng một đứa trẻ được hỏi và được nghe sẽ ngồi học khác hẳn một đứa trẻ bị đẩy đến lớp.

Dấu hiệu học thêm đang quá sức

• Con thường xuyên ngủ muộn, sáng dậy mệt, ngủ gật trong lớp.
• Con hay kêu đau đầu, đau bụng vào những ngày có lớp.
• Con không còn thời gian chơi, bỏ hết sở thích.
• Con cáu gắt, khó chịu, hoặc thu mình hơn trước.
• Bữa tối cả nhà gần như không còn ngồi đủ mặt.

Khi thấy vài dấu hiệu kéo dài, đó là lúc bớt lớp, không phải lúc thêm. Đau đầu, đau bụng kéo dài thì nên đưa con đi khám để loại trừ nguyên nhân bệnh lý.

Những lựa chọn khác ngoài lớp học thêm

• Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn: nhiều khi cô biết rõ con hổng ở đâu và gợi ý cách bù gọn hơn.
• Học cùng bạn: hai ba bạn học cùng nhau ở nhà một bạn, có người lớn ở gần.
• Thư viện, sách tham khảo chọn lọc, học theo tốc độ của con.
• Người lớn trong nhà cùng ngồi một khung giờ cố định, không phải để dạy thay, mà để con có chỗ hỏi.
• Câu lạc bộ, hoạt động ngoại khoá ở trường, nhà văn hoá phường, xã.

Đặt ngày xem lại ngay từ đầu

Thói quen tốt nhất là khi đăng ký lớp nào, ghi luôn ngày xem lại lên lịch: sau một tháng, sau học kỳ, sau kỳ thi. Đến ngày đó cả nhà ngồi lại, hỏi con, nhìn bảng tuần và quyết định giữ, đổi hay dừng. Học thêm không có ngày kết thúc là lý do phổ biến nhất khiến nó kéo dài mãi, kể cả khi đã hết tác dụng.