Buổi sáng ở một nhà đông người mà chỉ có một nhà tắm sẽ trơn tru khi cả nhà có thứ tự dậy so le, mỗi người biết lượt mình và biết mình được dùng nhà tắm bao lâu. Phần lớn việc tốn thời gian (chọn quần áo, soạn cặp, tìm chìa khoá) nên dồn về tối hôm trước. Nhà tắm buổi sáng chỉ dành cho việc buộc phải làm ở đó: đi vệ sinh, đánh răng, rửa mặt. Tắm gội để dành buổi tối.
Vì sao 6 giờ sáng là giờ khó nhất của nhà phố
Nhà ống phổ biến ở phố Việt thường hẹp ngang, nhiều tầng, và số nhà tắm không tăng theo số người. Một nhà bốn, năm người, có khi thêm ông bà, cùng dồn vào khoảng 6 giờ đến 7 giờ: người lớn phải đi làm, con phải có mặt ở trường trước giờ vào lớp, người đưa đón phải ra khỏi nhà sớm hơn nữa để tránh tắc đường.
Cái khó không nằm ở tổng thời gian. Nếu cộng lại, mỗi người chỉ cần chừng mười phút trong nhà tắm. Cái khó là mọi người cần đúng cùng một lúc. Mười phút chờ trước cửa nhà tắm kéo theo bữa sáng ăn vội, con quên khăn quàng, bố hoặc mẹ phóng xe nhanh hơn mức nên phóng. Sắp lại thứ tự gần như không tốn gì mà gỡ được phần lớn chuyện này.
Xếp lượt dậy và lượt nhà tắm
Cách làm đơn giản nhất: ghi ra giấy giờ mỗi người phải ra khỏi nhà, rồi tính ngược lại. Ai đi sớm nhất dùng nhà tắm trước. Trẻ nhỏ cần người lớn giúp thì xếp vào lúc có người lớn rảnh tay, không xếp chồng lên lượt của chính người lớn đó.
| Khung giờ (ví dụ) | Ai dùng nhà tắm | Những người khác làm gì |
|---|---|---|
| 5:45 – 6:00 | Người đi làm sớm nhất | Ông bà dậy tập thể dục, đun nước |
| 6:00 – 6:15 | Người lớn thứ hai | Người lớn thứ nhất chuẩn bị bữa sáng, gọi con dậy |
| 6:15 – 6:35 | Các con (lớn trước, nhỏ sau có người kèm) | Người lớn thay đồ, cất đồ ăn vào hộp |
| 6:35 – 6:50 | Ông bà hoặc người không vội | Cả nhà ăn sáng, kiểm tra cặp lần cuối |
Bảng trên chỉ là khung để sửa. Nhà nào có người làm ca, có con học ca chiều, hay có ông bà dậy từ 5 giờ thì xếp khác. Điều quan trọng là thứ tự được cả nhà đồng ý và giữ cố định trong tuần, để không sáng nào cũng phải thương lượng lại.
Tách việc ra khỏi nhà tắm
Nhiều việc buổi sáng không nhất thiết làm trong nhà tắm, chỉ là thói quen dồn vào đó. Đem ra ngoài là rút ngắn mỗi lượt vài phút:
- Chải tóc, buộc tóc, trang điểm, cạo râu bằng máy: làm trước gương ở phòng ngủ hoặc chân cầu thang. Treo thêm một tấm gương nhỏ có đèn đủ sáng là xong.
- Thay quần áo: thay trong phòng, không mang vào nhà tắm.
- Rửa mặt, đánh răng cho trẻ nhỏ: nếu có bồn rửa ngoài khu vệ sinh (nhiều nhà ống đặt lavabo ở chiếu nghỉ hoặc cạnh bếp) thì cho trẻ dùng chỗ đó.
- Tắm gội: chuyển hẳn sang buổi tối. Tóc dài gội buổi sáng vừa tốn thời gian vừa phải sấy, là thủ phạm lớn nhất kéo dài hàng chờ.
Tối hôm trước: mười lăm phút đổi lấy buổi sáng nhẹ
Buổi sáng chỉ chạy được nếu buổi tối đã dọn đường. Một danh sách ngắn, làm trước khi đi ngủ:
- Quần áo ngày mai của từng người để sẵn một chỗ, gồm cả tất, áo khoác, khăn quàng. Đồng phục của con kiểm tra xem đã khô chưa ngay từ chiều, đừng để 10 giờ đêm mới phát hiện còn ướt.
- Cặp sách soạn theo thời khoá biểu, để cạnh cửa. Giấy tờ cần phụ huynh ký thì ký ngay tối đó.
- Chìa khoá, ví, thẻ, điện thoại cắm sạc ở một chỗ cố định gần cửa ra vào. Chỗ cố định này tiết kiệm nhiều thời gian hơn mọi mẹo khác.
- Bữa sáng: quyết định trước ăn gì. Nếu ăn ở nhà, chuẩn bị phần sơ chế từ tối. Nếu mua ngoài, thống nhất ai mua, mua ở đâu.
- Mũ bảo hiểm và áo mưa treo cạnh xe. Xem dự báo thời tiết để biết có cần áo mưa không.
Với trẻ từ tuổi tiểu học, phần soạn cặp và chuẩn bị quần áo nên để con tự làm, người lớn chỉ kiểm tra. Ban đầu chậm, vài tuần sau thành nếp và người lớn được bớt một việc vào lúc bận nhất.
Bữa sáng khi ai cũng vội
Bữa sáng của nhà phố thường rơi vào một trong ba kiểu: ăn ở nhà, mua mang về, hoặc mỗi người ăn ở chỗ mình (con ăn ở trường bán trú, người lớn ăn gần cơ quan). Không kiểu nào đúng hơn kiểu nào. Cái cần là cả nhà biết hôm nay theo kiểu nào để không ai đứng chờ.
Nếu ăn ở nhà, vài nguyên tắc giúp nhanh mà vẫn đủ: có tinh bột (cơm, xôi, bánh mì, bún, cháo), có đạm (trứng, thịt, đậu, sữa), có chút rau hoặc trái cây. Món nấu lại được từ tối (cháo, xôi hâm, bánh mì kẹp đã sơ chế) tiết kiệm hơn món phải nấu từ đầu lúc 6 giờ. Trẻ ăn chậm thì cho ăn trước người lớn mười phút, đừng giục ăn trong lúc người lớn đã dắt xe ra cửa.
Chuyện bỏ bữa sáng thì nên tránh, nhất là với trẻ đang đi học. Nếu con thật sự không ăn nổi lúc sáng sớm, mang theo một phần nhỏ (hộp sữa, quả chuối, nắm xôi) để ăn khi đến trường, rồi theo dõi xem có phải con ngủ không đủ hay không. Trẻ thiếu ngủ thường dậy mệt và ăn không vào.
Khi nhà có người già và trẻ nhỏ
Nhà nhiều thế hệ có lợi thế: ông bà thường dậy sớm, có thể đun nước, nấu cháo, gọi cháu dậy. Nhưng cũng có những điều nên để ý:
- Ông bà không nên bị đẩy xuống cuối hàng nhà tắm chỉ vì "không vội". Người lớn tuổi hay phải đi vệ sinh ngay khi thức dậy, nhịn lâu không tốt. Nên để ông bà dùng trước, trước cả giờ cao điểm.
- Sàn nhà tắm buổi sáng hay ướt vì người trước vừa dùng. Có thảm chống trơn và lau sàn sau lượt của mình là việc mỗi người tự làm, không đợi ai.
- Cầu thang nhà ống tối và dốc: lúc vội trẻ con hay chạy, người già hay bước hụt. Bật đèn cầu thang buổi sáng, đừng tiết kiệm mấy phút điện này.
- Trẻ mẫu giáo cần người kèm khi đánh răng, đi vệ sinh. Xếp người kèm cố định để trẻ quen, tránh cảnh ba người lớn cùng chạy lên hỏi "con xong chưa".
Nếu có điều kiện cải tạo
Không phải nhà nào cũng sửa được, nhưng khi có dịp cải tạo hoặc xây lại, vài thay đổi nhỏ giảm hẳn hàng chờ buổi sáng:
- Tách khu vệ sinh và khu tắm, hoặc tách bồn rửa mặt ra ngoài. Hai người có thể dùng cùng lúc: một người tắm, một người đánh răng.
- Thêm một khu vệ sinh nhỏ ở tầng trệt hoặc tầng có phòng ông bà. Với nhà ống nhiều tầng, đây thường là thay đổi đáng nhất.
- Đủ áp lực nước và nước nóng cho lượt dùng liên tiếp. Nếu nhà dùng bình nóng lạnh, hỏi thợ về dung tích phù hợp với số người; phần đấu nối điện, nước để thợ có nghề làm.
Những việc này đụng tới đường ống, chống thấm, có khi cả kết cấu, nên bàn với thợ hoặc kiến trúc sư trước. Câu nên hỏi thợ: "Nhà năm người dậy cùng giờ thì bố trí thế nào để hai người dùng được cùng lúc?"
Giữ nếp mà không căng thẳng
Lịch buổi sáng không cần chính xác từng phút. Sẽ có hôm con đau bụng, hôm mất điện, hôm trời mưa to. Điều giúp cả nhà bình tĩnh là một nguyên tắc chung: ai trễ lượt thì người sau cứ dùng, người trễ chờ lượt kế tiếp, không ai phải gõ cửa giục. Những buổi sáng to tiếng thường bắt đầu từ chuyện nhỏ như một cánh cửa nhà tắm đóng quá lâu.
Mỗi vài tháng, khi con lên lớp mới, đổi trường, hay người lớn đổi chỗ làm, cả nhà nên ngồi lại năm phút sửa thứ tự. Nếp nhà tốt là nếp được sửa cho hợp với từng giai đoạn.
Câu hỏi thường gặp
Nhà đông người một nhà tắm nên sắp xếp buổi sáng thế nào?
Tính ngược từ giờ mỗi người phải ra khỏi nhà, ai đi sớm nhất dùng trước. Chuyển tắm gội sang buổi tối, đem chải tóc, thay đồ ra khỏi nhà tắm. Giữ thứ tự cố định trong tuần để không phải thương lượng lại mỗi sáng.
Nên tắm buổi sáng hay buổi tối?
Với nhà đông người, tắm gội buổi tối giúp buổi sáng bớt tắc nghẽn rõ rệt. Người làm việc nặng, ra nhiều mồ hôi thì càng nên tắm tối. Buổi sáng chỉ cần rửa mặt, đánh răng, vệ sinh cá nhân.
Có nên cho trẻ ăn sáng trên xe hoặc trên đường đi học?
Ăn trên xe máy dễ sặc, dễ rơi đồ và không an toàn, nên tránh. Nếu sáng quá vội, mang phần ăn nhỏ để con ăn khi đến trường. Nếu con thường xuyên không ăn nổi buổi sáng, xem lại giờ ngủ của con.
Ông bà trong nhà nên dùng nhà tắm lúc nào?
Nên để ông bà dùng sớm, trước giờ cao điểm của cả nhà, vì người lớn tuổi thường cần đi vệ sinh ngay khi dậy. Sàn nhà tắm cần khô ráo, có thảm chống trơn, cầu thang bật đèn đủ sáng.
Chuẩn bị gì từ tối hôm trước để buổi sáng nhanh hơn?
Để sẵn quần áo, soạn cặp, ký giấy tờ cho con, cắm sạc điện thoại và để chìa khoá ở một chỗ cố định gần cửa. Quyết định trước bữa sáng ăn gì và ai lo. Treo mũ bảo hiểm, áo mưa cạnh xe.
