Đưa đón con giờ cao điểm an toàn cần ba thứ: mũ bảo hiểm trẻ em đúng chuẩn và đúng cỡ, không chở quá số người luật cho phép, và một kế hoạch đón cố định để không ai phải phóng xe cho kịp giờ. Trước cổng trường lúc tan học, rủi ro lớn nhất không phải đường dài mà là mấy chục mét hỗn loạn: xe dừng đỗ tràn lòng đường, trẻ chạy ra giữa xe, người lớn vừa nghe điện thoại vừa quay đầu xe.
Giờ cao điểm trùng giờ học: vì sao cổng trường thành điểm nóng
Ở các đô thị lớn, giờ vào học buổi sáng và giờ tan học buổi chiều rơi đúng vào lúc người đi làm đổ ra đường. Trường tiểu học và mầm non nội đô thường nằm trong ngõ, mặt tiền hẹp, không có chỗ dừng xe. Hàng trăm phụ huynh đến cùng một khung mười lăm phút, đỗ xe hai ba hàng, và lòng đường còn lại một khe nhỏ cho xe qua lại.
Trẻ nhỏ khó nhận biết nguy hiểm trong cảnh đó. Tầm mắt trẻ thấp, bị xe đỗ che khuất, trẻ khó ước lượng tốc độ xe đang tới và dễ chạy về phía người thân vừa nhìn thấy mà không nhìn đường. Người lớn thì vội, sốt ruột, dễ quay đầu xe bất ngờ hoặc đi ngược chiều cho nhanh. Phần lớn những gì cần làm để an toàn hơn đều nằm trong tay chính phụ huynh.
Mũ bảo hiểm cho trẻ: chọn đúng chuẩn, đội đúng cách
Mũ bảo hiểm là thứ bảo vệ đầu trẻ khi ngã xe, và đầu là phần dễ tổn thương nặng nhất. Một chiếc mũ tốt mà đội sai thì gần như không có tác dụng.
Chọn mũ
- Mũ hợp chuẩn: mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy bán ở Việt Nam phải theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 2:2021/BKHCN) và có dấu hợp quy CR. Mũ đồ chơi, mũ thời trang mỏng, mũ xe đạp không thay được mũ xe máy.
- Đúng cỡ đầu trẻ: đo vòng đầu qua trán, trên lông mày và tai. Không cho trẻ đội mũ người lớn "cho đỡ phải mua", mũ rộng sẽ xoay, tụt và văng ra khi va chạm.
- Nhẹ, thoáng: trẻ chịu đội mũ khi mũ không quá nặng và không bí. Cho con tự chọn màu trong số các mũ đạt chuẩn, trẻ sẽ chịu đội hơn.
- Thay khi cần: mũ đã bị va đập mạnh (rơi từ cao, ngã xe) có thể nứt lớp xốp bên trong dù vỏ ngoài trông lành. Trẻ lớn nhanh, vài năm lại phải đổi cỡ.
Đội đúng
- Mũ nằm ngang, mép trước cách lông mày khoảng một hai đốt ngón tay, không ngửa ra sau để lộ trán.
- Quai cài chặt dưới cằm, luồn vừa một ngón tay. Quai lỏng là lỗi phổ biến nhất.
- Lắc nhẹ đầu: mũ không xoay, không tụt xuống mắt.
- Tháo mũ ra khi đã xuống xe và vào trong sân trường, không tháo khi xe còn đang chạy hay đang len giữa dòng xe.
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 yêu cầu người điều khiển và người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy đội mũ bảo hiểm, cài quai đúng quy cách. Nhưng lý do chính để con đội mũ không phải là sợ bị phạt, mà là chính cái đầu của con.
Chở bao nhiêu người là đúng luật và an toàn
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, xe mô tô, xe gắn máy chỉ được chở một người, trừ một số trường hợp được chở tối đa hai người, trong đó có chở trẻ em nhỏ tuổi (luật ghi trẻ em dưới 12 tuổi). Nghĩa là một người lớn lái, chở thêm tối đa hai trẻ nhỏ, hoặc một người lớn và một trẻ. Chở ba bốn đứa trẻ, hoặc hai người lớn cộng một trẻ ngồi giữa, là vượt mức cho phép.
Đúng luật vẫn chưa đủ an toàn. Vài điều nên giữ:
- Không để trẻ đứng hoặc ngồi phía trước người lái, kể cả trẻ rất nhỏ. Trẻ che tầm nhìn, vướng tay lái, và khi phanh gấp trẻ là người va đầu tiên.
- Trẻ nhỏ ngồi sau có chỗ bám chắc: ôm người lái hoặc ngồi giữa hai người lớn. Ghế phụ gắn xe có đai giữ là lựa chọn cho trẻ còn hay ngủ gật trên xe.
- Chân trẻ tránh xa ống xả và nan bánh: bỏng ống xả là tai nạn rất hay gặp ở trẻ ngồi xe máy. Dạy con xuống xe ở phía không có ống xả và không chạm vào khi vừa tắt máy.
- Cặp sách để ở móc hoặc giỏ xe, không để trẻ đeo cặp nặng khiến người ngả ra sau.
- Không nghe điện thoại khi đang lái, kể cả chỉ để báo "đang tới".
Nếu đi ô tô
Luật 2024 có quy định về trẻ em ngồi ô tô: trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế) và phải dùng thiết bị an toàn phù hợp, áp dụng từ ngày 1/1/2026. Thiết bị phù hợp là ghế ngồi hoặc đệm nâng đúng cân nặng, chiều cao của trẻ. Khi dừng trước cổng trường, cho trẻ xuống ở phía vỉa hè, không mở cửa ra phía lòng đường.
Lúc đến cổng trường: mười phút quyết định
Đây là đoạn dễ xảy ra va chạm nhất, và cũng là đoạn phụ huynh có thể làm khác đi ngay hôm nay:
- Đỗ xa hơn một chút, đi bộ vào: đỗ xe ở đầu ngõ hoặc bãi gửi xe rồi dắt con đi bộ vài chục mét thường nhanh hơn chen vào sát cổng, và an toàn hơn hẳn.
- Có một điểm hẹn cố định: thống nhất với con một chỗ đứng chờ (cột điện, gốc cây, cổng phụ) phía trong vỉa hè. Con biết ra đó chờ, không chạy đi tìm bố mẹ giữa dòng xe.
- Dạy con không chạy ra khi thấy người thân bên kia đường: chờ người lớn sang đón. Đây là tình huống trẻ hay lao ra nhất.
- Không quay đầu xe, đi ngược chiều trước cổng trường: đi thêm một đoạn để quay đầu ở chỗ thoáng.
- Không dừng đỗ chặn cổng hay chiếm lòng đường lâu: mỗi chiếc xe đỗ sai là một chỗ che khuất tầm nhìn của trẻ khác.
Nhiều trường có phân luồng, giờ tan lệch khối lớp, hoặc cho học sinh chờ trong sân đến khi người nhà tới. Nên hỏi ở buổi họp phụ huynh đầu năm và làm theo, kể cả khi thấy bất tiện.
Kế hoạch đón cố định và phương án dự phòng
Phần lớn những lần phóng nhanh, vượt ẩu là vì sắp trễ giờ đón. Một kế hoạch rõ ràng làm giảm áp lực đó:
| Câu hỏi | Cả nhà nên thống nhất |
|---|---|
| Ai đưa, ai đón ngày nào? | Ghi theo tuần, dán ở chỗ cả nhà thấy. Bố và mẹ cùng chia, không mặc định cho một người. |
| Ai là người đón thay khi có việc đột xuất? | Một hai người cố định (ông bà, cô chú, phụ huynh bạn cùng lớp) đã đăng ký với cô giáo. |
| Trễ giờ thì làm gì? | Gọi cho cô giáo hoặc trường trước, con chờ trong sân. Không phóng xe cho kịp. |
| Con chờ ở đâu? | Điểm hẹn cố định, hoặc trong sân trường theo quy định. |
| Con được đi với ai? | Chỉ người trong danh sách. Dạy con không đi theo người lạ dù người đó nói "bố mẹ nhờ đón". |
Một số nhà cùng khu ghép nhóm đón chung theo ngày: hôm nay nhà này đón cả ba đứa, mai nhà kia. Cách này giảm số xe trước cổng trường, nhưng vẫn phải giữ đúng số người được chở trên một xe. Ba đứa trẻ thì cần ô tô hoặc hai chuyến xe máy, không dồn lên một xe.
Khi con lớn hơn: tự đi bộ, đi xe đạp
Trẻ lớn dần có thể tự đi bộ hoặc đạp xe đến trường nếu nhà gần và đường an toàn. Không có một độ tuổi chung cho mọi nhà, nó phụ thuộc vào quãng đường, mật độ xe và sự chín chắn của từng đứa. Trước khi cho con tự đi, nên đi cùng con nhiều lần trên đúng tuyến đó, chỉ ra chỗ phải sang đường, chỗ hay có xe rẽ, và để con dẫn đường trong khi người lớn đi sau quan sát.
Trẻ đạp xe nên đội mũ bảo hiểm xe đạp, đi sát lề phải, không đi hàng hai hàng ba nói chuyện. Xe đạp điện, xe máy điện có quy định riêng về độ tuổi và loại xe; trước khi mua cho con nên tra cứu quy định hiện hành hoặc hỏi cảnh sát giao thông khu vực.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy được chở mấy trẻ em?
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, xe máy được chở tối đa hai người khi chở trẻ em dưới 12 tuổi. Một người lớn lái có thể chở thêm hai trẻ nhỏ hoặc một người lớn và một trẻ. Không để trẻ ngồi phía trước người lái.
Trẻ em đội mũ bảo hiểm loại nào là đúng chuẩn?
Chọn mũ bảo hiểm xe máy có dấu hợp quy CR theo quy chuẩn QCVN 2:2021/BKHCN, đúng cỡ vòng đầu của trẻ. Không dùng mũ người lớn quá rộng hay mũ thời trang mỏng. Quai cài dưới cằm vừa luồn một ngón tay.
Trẻ mấy tuổi được ngồi ghế trước ô tô?
Luật 2024 quy định trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ xe chỉ có một hàng ghế, áp dụng từ 1/1/2026. Trẻ cần dùng ghế hoặc đệm nâng phù hợp cân nặng và chiều cao.
Đón con trễ giờ thì nên làm gì?
Gọi báo cô giáo hoặc trường càng sớm càng tốt và dặn con chờ trong sân. Nhờ người đón thay đã đăng ký với trường nếu cần. Đừng phóng nhanh cho kịp, vì vài phút trễ không đáng đổi lấy rủi ro trên đường.
Làm sao để trẻ không chạy ra đường khi thấy bố mẹ?
Thống nhất một điểm hẹn cố định trong vỉa hè hoặc trong sân trường, dạy con đứng chờ ở đó và để người lớn sang đón. Nhắc lại nhiều lần và tập ngay tại cổng trường. Người lớn cũng nên đỗ xe ở phía cùng bên đường với trường.
