Khung 17 đến 19 giờ thường là quãng căng nhất trong ngày của nhà có con nhỏ, vì mọi nhu cầu dồn vào cùng lúc: con vừa tan học đói và mệt, người lớn vừa đi làm về, cơm chưa nấu, nhà chưa tắm. Cách gỡ không phải là cố làm nhanh hơn, mà là bớt việc phải làm trong khung này, chia rõ ai làm gì, và cho trẻ ăn nhẹ ngay khi về để cơn đói không biến thành cơn mè nheo.
Vì sao chiều muộn lại dễ cáu nhất
Nhiều phụ huynh để ý rằng con ngoan cả ngày ở trường nhưng về đến nhà lại khóc lóc, cãi nhau với anh chị em, nằm lăn ra sàn. Người lớn cũng vậy: cả ngày làm việc nhẫn nại, về nhà lại nóng nảy với người thân. Có vài lý do khá dễ hiểu:
- Đói: bữa trưa ở trường thường xong từ khoảng 11 giờ, bữa phụ buổi chiều nhỏ. Đến 17 giờ, nhiều trẻ đã đói mà không nói ra được, chỉ thấy khó chịu.
- Mệt: trẻ đã dùng hết sức để "ngoan" ở trường. Về nhà là chỗ an toàn nên trẻ xả ra. Đây là điều bình thường, không phải con hư.
- Người lớn cũng cạn sức: sau giờ làm và quãng đường kẹt xe, sức chịu đựng còn ít nhất trong ngày.
- Quá nhiều việc trong một khung ngắn: nấu cơm, tắm cho con, kèm bài, dọn dẹp, trả lời tin nhắn công việc, đều đòi xong trước bữa tối.
Hiểu được như vậy thì sẽ bớt trách nhau và bắt đầu sắp lại khung giờ.
Năm phút đầu tiên khi về đến nhà
Lúc mọi người vừa bước vào cửa quyết định không khí cả buổi tối. Vài điều nhỏ có tác dụng lớn:
- Cho trẻ ăn nhẹ ngay: quả chuối, ít trái cây đã cắt sẵn, hộp sữa, miếng bánh. Không cần nhiều, đủ để qua cơn đói đến bữa tối. Nên tránh bánh kẹo ngọt nhiều hay nước ngọt làm trẻ no giả rồi bỏ cơm.
- Chưa hỏi chuyện học ngay: câu "hôm nay được mấy điểm" lúc vừa về thường làm trẻ đóng cửa. Để con nghỉ một chút, chuyện trường lớp sẽ ra trong bữa cơm hoặc lúc tắm.
- Người lớn cất điện thoại vài phút: ôm con, hỏi một câu đơn giản. Năm phút toàn tâm lúc này giúp con bớt đòi hỏi sự chú ý suốt buổi tối.
- Thay đồ, rửa tay: cả nhà, như một dấu mốc "đã về nhà".
Bớt việc trong khung giờ cao điểm
Thay vì nhồi mọi thứ vào hai tiếng, hãy hỏi việc nào có thể làm lúc khác:
| Việc | Có thể dời sang | Ghi chú |
|---|---|---|
| Sơ chế thức ăn | Tối hôm trước, sáng sớm, cuối tuần | Rửa rau, ướp thịt, nấu sẵn nồi canh xương |
| Đi chợ | Một hai lần mỗi tuần, hoặc đặt mua | Không ghé chợ mỗi chiều trên đường đón con |
| Giặt giũ, dọn nhà | Sau khi con ngủ, hoặc ngày nghỉ | Khung 17–19 giờ chỉ dọn tối thiểu |
| Kèm bài | Sau bữa tối | Trẻ đói và mệt học không vào |
| Việc cơ quan | Sau giờ con ngủ, hoặc để mai | Nếu bắt buộc, báo trước với cả nhà |
Bữa tối không cần cầu kỳ vào ngày thường. Một món mặn, một món rau, một bát canh là đủ một bữa cơm Việt. Món cầu kỳ để dành cuối tuần.
Chia việc rõ ràng giữa người lớn
Nhà có hai người lớn cùng về khoảng 17–18 giờ thì chia theo "khu vực" thường hiệu quả hơn mỗi người làm một tí mọi thứ. Ví dụ một người phụ trách bếp, một người phụ trách các con (cho ăn nhẹ, tắm, chơi cùng). Hôm sau đổi lại, hoặc giữ cố định tuỳ sở thích, miễn là công bằng và cả hai đều đồng ý.
Không có quy định nào rằng người nấu phải là mẹ, người tắm cho con phải là ai. Nhà nào cũng có người nấu nhanh hơn, người kiên nhẫn với trẻ hơn, người về sớm hơn. Chia theo thực tế, không theo khuôn.
Khi một người về muộn thường xuyên vì công việc, người kia đang gánh cả khung giờ này một mình. Nên bù lại bằng việc khác: người về muộn rửa bát, kèm bài, lo bữa sáng, hoặc gánh trọn khung chiều vào cuối tuần để người kia nghỉ.
Ông bà trong khung giờ này
Ở nhà nhiều thế hệ, ông bà thường đã đón cháu, cho cháu ăn, có khi nấu xong cơm. Đó là một sự giúp đỡ rất lớn, không nên coi là đương nhiên. Ông bà cũng mệt vào cuối ngày. Khi bố mẹ về, nên nhận lại việc ngay thay vì ngồi nghỉ tiếp, để ông bà được nghỉ.
Cho trẻ một việc trong lúc người lớn bận
Trẻ lẽo đẽo theo vào bếp, đòi bế, đòi chơi đúng lúc chảo dầu đang nóng là cảnh quen. Bếp lúc nấu là nơi nguy hiểm với trẻ nhỏ: dầu bắn, nồi nóng, dao. Có vài cách:
- Giao việc nhỏ, an toàn: nhặt rau, bày bát đũa, lau bàn, lấy đồ trong tủ lạnh. Trẻ cảm thấy mình có ích và ở gần người lớn.
- Một góc chơi gần bếp nhưng ngoài vùng nguy hiểm: một hộp đồ chơi chỉ dùng vào giờ này, trẻ sẽ mong đến giờ đó.
- Giữ trẻ xa bếp đang đun: quay cán nồi vào trong, không để trẻ đứng trên ghế sát bếp gas hay bếp từ đang nóng.
Nhiều nhà bật tivi hay đưa điện thoại cho con trong lúc nấu. Đó là lựa chọn của từng nhà; nếu dùng, nên giới hạn thời gian và chọn nội dung trước, để sau bữa tối không phải giằng co tắt máy.
Tắm trước hay ăn trước
Không có thứ tự bắt buộc, mỗi nhà chọn theo giờ về và thói quen của trẻ. Hai cách hay gặp:
- Tắm trước, ăn sau: trẻ sạch sẽ, mát mẻ, vào bữa thoải mái. Hợp với nhà có người về sớm, bữa tối muộn.
- Ăn trước, tắm sau: hợp với trẻ đói sớm hoặc nhà ăn tối sớm. Tắm sau bữa ăn nên cách một lúc, nước ấm, không quá lâu.
Trẻ dễ cáu thường hợp với một trình tự cố định. Biết trước điều gì sẽ xảy ra giúp trẻ bớt chống đối. Mùa đông miền Bắc, tắm cho trẻ nhỏ nên tắm nhanh trong phòng kín gió, nước ấm vừa, lau khô ngay.
Khi mọi thứ vẫn đổ vỡ
Có những hôm dù đã chuẩn bị, con vẫn khóc, cơm vẫn khê, người lớn vẫn lớn tiếng. Điều đó không có nghĩa nhà mình làm sai. Vài cách giúp qua nhanh:
- Hạ tiêu chuẩn ngày hôm đó: cơm rang, mì nấu rau trứng, bữa đơn giản cũng được.
- Người lớn nào đang sắp nổi nóng thì nói ra và đổi việc với người kia, hoặc ra ban công thở vài phút.
- Sau đó, khi đã bình tĩnh, nói với con một câu ngắn: lúc nãy bố hoặc mẹ mệt nên to tiếng. Trẻ học được cách xin lỗi từ chính người lớn.
Nếu khung giờ này căng thẳng gần như ngày nào cũng vậy, đó là tín hiệu nên xem lại cả lịch tuần: có phải đi chợ quá nhiều, giờ đón quá sát giờ tan làm, hay một người đang gánh quá nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trẻ hay quấy khóc vào buổi chiều tối sau khi đi học về?
Thường là do đói và mệt sau một ngày ở trường. Trẻ đã cố giữ nề nếp ở lớp, về nhà thấy an toàn nên xả ra. Cho trẻ ăn nhẹ ngay khi về và để con nghỉ một lúc thường giúp dịu đi nhiều.
Trẻ đi học về có nên ăn vặt trước bữa tối không?
Một bữa phụ nhỏ như trái cây, sữa, miếng bánh giúp trẻ qua cơn đói mà không bỏ bữa chính. Nên cách bữa tối khoảng một đến hai tiếng và tránh đồ quá ngọt, nước ngọt.
Bố mẹ cùng đi làm về muộn thì chia việc buổi tối thế nào?
Chia theo khu vực: một người lo bếp, một người lo các con, đổi lượt theo ngày nếu muốn. Người thường về muộn hơn thì bù bằng việc khác như rửa bát, kèm bài hay lo bữa sáng.
Nên cho con tắm trước hay ăn tối trước?
Không có thứ tự bắt buộc, chọn theo giờ về và thói quen của con. Điều quan trọng là giữ một trình tự cố định để trẻ biết trước. Nếu tắm sau ăn thì cách bữa ăn một lúc.
Làm sao nấu bữa tối nhanh khi đi làm về muộn?
Dời việc sơ chế và đi chợ sang tối hôm trước hoặc cuối tuần, ngày thường chỉ nấu đơn giản một món mặn, một món rau, một canh. Để dành món cầu kỳ cho ngày nghỉ.
