Buổi tối trong nhà ống: con học bài, tivi, việc mang về chia chỗ sao

Buổi tối trong nhà ống dễ thành cuộc giành chỗ và giành tiếng: con cần yên để học bài, ông bà muốn xem thời sự, người lớn có việc mang về, tất cả trong vài phòng xếp chồng theo chiều dọc. Cách gỡ là chia không gian theo tầng và chia giờ theo nhịp: khung giờ học cố định, tivi chuyển xuống tầng xa phòng học hoặc dùng tai nghe, và mỗi người có một góc nhỏ của riêng mình.

Nhà ống truyền âm ra sao

Nhà ống phố Việt thường hẹp ngang, sâu, và cao nhiều tầng. Mỗi tầng có khi chỉ một hai phòng, nối với nhau bằng một cầu thang thông suốt, nhiều nhà có thêm giếng trời. Cầu thang và giếng trời giúp lấy sáng, thông gió, nhưng cũng là đường dẫn âm thanh rất tốt. Tiếng tivi ở tầng hai có thể nghe rõ ở tầng ba; tiếng nói chuyện ở chân cầu thang vọng lên tận tầng trên cùng.

Vì vậy, chia "ai ở phòng nào" thôi chưa đủ. Phải tính cả âm thanh đi theo cầu thang, và ai đang ở đường đi lại của người khác. Một đứa trẻ học bài ở phòng ngay đầu cầu thang sẽ bị làm phiền mỗi lần có người lên xuống.

Bản đồ buổi tối: ai cần gì

Trước khi sắp xếp, cả nhà nên liệt kê nhu cầu buổi tối của từng người. Một ví dụ nhà ba thế hệ:

Nhìn vào bảng sẽ thấy ngay chỗ đụng: tivi to của ông bà và giờ học của con lớn; giờ ngủ của con nhỏ và mọi thứ còn lại. Đó là hai chỗ cần xử lý trước.

Chia chỗ theo tầng

Nguyên tắc chung: việc ồn ở tầng thấp, việc cần yên ở tầng cao và xa cầu thang. Âm thanh vẫn đi lên, nhưng càng qua nhiều tầng càng nhỏ.

• Tivi chung đặt ở phòng khách tầng trệt hoặc tầng một, không đặt ở tầng có phòng học hay phòng ngủ trẻ nhỏ.
• Góc học của con đặt ở phòng phía sau hoặc phía trước nhưng xa đầu cầu thang, quay lưng ra cửa để bớt bị chú ý bởi người đi lại.
• Con nhỏ ngủ ở tầng ít người qua lại nhất. Nếu phải ngủ chung phòng với anh chị, anh chị học ở chỗ khác đến khi em ngủ.
• Góc làm việc của người lớn: một bàn nhỏ ở chiếu nghỉ, ở gác lửng, hoặc chung bàn với con nhưng cùng im lặng làm việc của mình. Nhiều trẻ học tập trung hơn khi thấy bố hoặc mẹ cũng đang làm việc bên cạnh.

Đóng cửa phòng là cách đơn giản mà nhiều nhà quên. Cửa gỗ đặc chắn âm tốt hơn hẳn rèm hay cửa kính mỏng. Khe hở chân cửa có thể dán ron cao su để bớt tiếng lọt vào.

Chia giờ: khung giờ yên

Khi không đủ phòng để tách hẳn, chia theo giờ. Nhiều nhà đặt một "giờ yên" cố định, ví dụ 19 giờ 30 đến 21 giờ, trong đó:

• Con lớn học bài.
• Tivi tắt hoặc mở rất nhỏ, hoặc người xem dùng tai nghe.
• Người lớn rửa bát, đọc sách, làm việc mang về, không gọi điện to trong nhà.
• Con nhỏ được đọc truyện, tắm, chuẩn bị đi ngủ ở tầng khác.

Sau giờ yên là giờ tự do: cả nhà xem chung một chương trình, nói chuyện, ăn trái cây. Biết trước có giờ tự do, trẻ dễ chịu ngồi học hơn, và ông bà cũng chịu bớt tivi trong một khung ngắn.

Chuyện tivi của ông bà

Người lớn tuổi hay mở tivi to vì thính lực giảm dần theo tuổi, không phải cố tình. Bắt ông bà vặn nhỏ thì ông bà không nghe được, ông bà thiệt. Vài cách dung hoà:

• Tai nghe không dây cho tivi, hoặc loa nhỏ đặt sát chỗ ông bà ngồi để giảm âm lượng tổng.
• Bật phụ đề nếu chương trình có.
• Xếp giờ học của cháu không trùng giờ chương trình ông bà thích nhất.
• Nếu ông bà nghe kém nhiều, nên đưa đi khám tai mũi họng; có khi chỉ là ráy tai, có khi cần máy trợ thính.

Góc học cho con khi nhà chật

Không cần một phòng riêng, nhưng con cần một chỗ cố định. Vài điều kiện tối thiểu:

1. Bàn ghế vừa người: khi ngồi, chân chạm sàn, khuỷu tay ngang mặt bàn. Ghế người lớn thì thêm kê chân.
2. Đủ sáng: đèn bàn đặt phía tay không cầm bút (con thuận tay phải thì đèn bên trái), cộng với đèn trần, không học trong phòng tối chỉ có một ngọn đèn bàn.
3. Bàn gọn: chỉ có sách vở của bài đang làm. Điện thoại để ngoài nếu bài không cần dùng.
4. Người lớn ở gần nhưng không ngồi canh: với trẻ tiểu học, ở trong tầm gọi để con hỏi khi cần. Ngồi kè kè sửa từng chữ thường làm trẻ ỷ lại hoặc căng thẳng.

Việc mang về nhà của người lớn

Nhiều người phải làm thêm buổi tối: trả lời tin nhắn công việc, hoàn thành báo cáo, họp trực tuyến. Trong nhà ống, điều này đụng trực tiếp đến không gian và giờ của cả nhà. Nên:

• Báo trước: "Tối nay mẹ có cuộc họp từ 20 đến 21 giờ ở phòng trên" giúp cả nhà sắp xếp.
• Dùng tai nghe khi họp, không mở loa ngoài.
• Đặt giới hạn: sau một giờ nhất định thì gập máy. Một thói quen làm việc đến khuya mỗi tối sẽ lấy mất cả thời gian bên con lẫn giấc ngủ của chính mình.
• Không làm việc trong giờ ăn và giờ đưa con đi ngủ, nếu không thật sự khẩn.

Khi mọi người cần cùng một chỗ

Có những tối không chia được: mùa nóng chỉ một phòng có điều hoà, mùa rét cả nhà dồn về một phòng ấm, hay đơn giản là nhà quá ít phòng. Khi đó, thay vì giành nhau, hãy biến nó thành một khoảng "cùng làm việc riêng": con học, người lớn đọc hoặc làm việc, ông bà nghe đài bằng tai nghe, ai cũng im lặng trong một khoảng giờ. Nhiều gia đình kể rằng những tối như vậy lại thành ra dễ chịu.

Điều cốt lõi là cả nhà cùng biết nhu cầu của nhau. Một tờ giấy ghi khung giờ yên dán ở chân cầu thang làm được nhiều hơn mười lần nhắc nhở.