Trường có thể cho học sinh nghỉ đột xuất vì rét đậm, bão, mưa ngập, dịch bệnh hay trường làm điểm thi, trong khi chỗ làm của bố mẹ vẫn mở cửa. Nhà đỡ rối nhất khi đã có sẵn một kế hoạch: ghi mọi ngày nghỉ biết trước của năm học vào lịch chung ngay từ đầu năm, lập danh sách người trông theo thứ tự gọi, thoả thuận trước với chỗ làm về làm từ xa hoặc dùng phép, và chuẩn bị một góc cùng vài việc cho con làm khi ở nhà.
Ba kiểu ngày nghỉ, ba mức chuẩn bị
| Kiểu | Ví dụ | Biết trước bao lâu |
|---|---|---|
| Biết từ đầu năm | Nghỉ lễ, Tết, nghỉ giữa kỳ theo kế hoạch năm học, ngày trường làm điểm thi | Vài tháng |
| Báo trước vài ngày | Bão được dự báo, trường tổ chức sự kiện, giáo viên tập huấn | Một đến ba ngày |
| Báo trong đêm hoặc sáng sớm | Rét đậm, mưa ngập, sự cố điện nước ở trường, dịch bệnh trong lớp | Vài giờ |
Kiểu thứ nhất không nên gọi là đột xuất: đó là ngày nghỉ mà nhà chưa kịp ghi lịch. Phần lớn sự lúng túng của bố mẹ đi làm đến từ đây.
Đầu năm học: ghi ngay những ngày đã biết
Mỗi tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch thời gian năm học cho địa phương mình, trường lại có lịch riêng. Đầu năm, bố mẹ nên:
- Xin lịch năm học của trường (thường gửi qua nhóm lớp hoặc ứng dụng của trường).
- Ghi ngay vào lịch chung của nhà các ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, nghỉ giữa kỳ, ngày dự kiến trường làm điểm thi.
- So với lịch làm việc của hai vợ chồng: ngày nào con nghỉ mà cả hai đều phải làm.
- Chia trước những ngày đó: ai xin nghỉ, ai làm từ xa, nhờ ông bà ngày nào.
Làm việc này một lần vào tháng Chín đỡ được rất nhiều cuộc gọi vội vàng trong năm.
Danh sách người trông, theo thứ tự gọi
Với kiểu nghỉ báo trong đêm, không có thời gian bàn bạc. Nhà nên có sẵn một danh sách, ai cũng biết thứ tự:
- Bố hoặc mẹ có lịch linh hoạt hơn hôm đó: xem lại lịch tuần đã thống nhất từ tối Chủ nhật.
- Ông bà, người thân ở gần: hỏi trước từ đầu năm là có sẵn lòng nhận những ngày như thế không.
- Nhóm phụ huynh luân phiên: hai, ba nhà cùng lớp, mỗi lần một nhà có người ở nhà trông chung các con.
- Người trông quen: người con đã biết, đã thoả thuận trước có thể nhận ngày lẻ.
- Mang con theo đến chỗ làm: chỉ khi chỗ làm cho phép, có chỗ an toàn cho trẻ, và chỉ trong vài giờ.
Nhóm phụ huynh luân phiên rất hiệu quả nhưng cần thống nhất trước: trông ở nhà ai, con mang gì theo, cho con ăn gì (dị ứng thức ăn), dùng màn hình bao lâu, gọi ai khi có chuyện.
Túi đồ gửi con sang nhà khác
Khi con được trông ở nhà ông bà hay nhà bạn, một túi soạn sẵn từ tối giúp người trông đỡ phải hỏi: quần áo thay, áo ấm, bình nước, đồ ăn nhẹ con quen, sách và bài tập của ngày, thuốc đang dùng (ghi rõ liều theo đơn), và một tờ giấy ghi số điện thoại của cả bố lẫn mẹ. Nếu con có dị ứng thức ăn, ghi lên đầu tờ giấy đó.
Ngày rét đậm: những điều cần biết
Ở miền Bắc, rét đậm là lý do nghỉ học hay gặp nhất mùa đông. Hà Nội nhiều năm nay có hướng dẫn cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học nghỉ học khi nhiệt độ xuống dưới 10°C, cấp học lớn hơn có ngưỡng thấp hơn; các địa phương khác có hướng dẫn riêng. Thông báo thường dựa vào dự báo nhiệt độ buổi sáng, nên bố mẹ hay chỉ biết vào tối hôm trước hoặc sáng sớm.
Ngày rét con ở nhà, an toàn quan trọng hơn mọi việc khác:
- Tuyệt đối không đốt than, bếp than tổ ong để sưởi trong phòng đóng kín. Khí CO sinh ra không màu, không mùi, gây ngộ độc và có thể tử vong, đã có nhiều trường hợp thương tâm.
- Máy sưởi điện đặt xa chăn, rèm, quần áo; không để trẻ nhỏ một mình với máy sưởi, đèn sưởi.
- Giữ ấm bằng quần áo nhiều lớp, đồ uống ấm, cho con vận động trong nhà.
Ngày bão, mưa ngập
Khi có bão, địa phương thường thông báo cho học sinh nghỉ từ trước. Đây cũng là lúc người lớn nên hạn chế ra đường; nhiều nơi khuyến khích người lao động làm việc từ xa hoặc cho nghỉ trong những giờ bão đổ bộ. Nhà nên:
- Hỏi chỗ làm từ khi có dự báo: ngày bão có được làm từ xa không.
- Không để con một mình ở nhà khi bão, mất điện, nước dâng.
- Không cho con ra ngoài chơi nước ngập: nước có thể có dòng điện rò, hố ga mở, vật sắc nhọn.
Chuẩn bị nhà cửa trước bão là chuyện riêng; điều cần ở đây chỉ là người lớn nào ở nhà với con trong những giờ nguy hiểm nhất.
Con ở nhà thì làm gì
Ngày nghỉ đột xuất trôi nhẹ hơn khi con có việc làm và nhịp ngày gần giống ngày đi học:
- Học trực tuyến nếu trường tổ chức: chuẩn bị thiết bị, góc học yên, tai nghe. Trẻ tiểu học thường cần người lớn ngồi gần ít nhất lúc đầu giờ.
- Một tờ việc trong ngày: đọc sách, làm bài, giúp một việc nhà nhỏ, vẽ, chơi xếp hình. Đánh dấu xong từng việc.
- Giờ ăn, giờ ngủ trưa như ở trường, để hôm sau đi học không lệch nhịp.
- Màn hình có giới hạn: thống nhất trước với người trông, kẻo cả ngày trôi trước tivi.
Cho con ở nhà một mình chỉ nên tính khi con đã đủ lớn, đã được tập và dặn kỹ, nhà an toàn, và vẫn có người lớn gần đó gọi được. Không phải ngày nghỉ nào cũng phù hợp: ngày bão, ngày rét phải sưởi thì không.
Bàn với chỗ làm và chia công bằng
Ngày nghỉ đột xuất của con là chuyện chung của bố mẹ. Nếu lần nào cũng một người xin nghỉ, người đó dần bị đánh giá kém ở chỗ làm. Vài cách:
- Đầu năm, mỗi người hỏi chỗ làm của mình về khả năng làm từ xa vài ngày lẻ.
- Ghi lại ai đã nghỉ những lần trước, lần sau đổi người.
- Chia nửa ngày: một người ở nhà buổi sáng, một người buổi chiều.
- Để dành vài ngày phép năm cho những ngày như vậy, đừng dùng hết từ đầu năm.
Câu hỏi thường gặp
Trường cho nghỉ học đột xuất mà bố mẹ đi làm thì gửi con ở đâu?
Lập sẵn danh sách người trông theo thứ tự: bố hoặc mẹ có lịch linh hoạt hơn, ông bà, nhóm phụ huynh luân phiên, người trông quen. Đồng thời hỏi chỗ làm từ đầu năm về khả năng làm từ xa vài ngày lẻ.
Rét bao nhiêu độ thì học sinh được nghỉ học?
Hà Nội nhiều năm có hướng dẫn cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học nghỉ khi nhiệt độ dưới 10°C; cấp học lớn hơn có ngưỡng thấp hơn. Địa phương khác có hướng dẫn riêng, nên theo dõi thông báo của trường.
Có nên đốt than sưởi ấm cho con ngày rét không?
Không được đốt than hay bếp than tổ ong trong phòng đóng kín vì khí CO có thể gây ngộ độc và tử vong. Nên giữ ấm bằng quần áo nhiều lớp, máy sưởi điện đặt xa đồ dễ cháy và có người lớn trông.
Con ở nhà một mình khi nghỉ học đột xuất được không?
Chỉ khi con đủ lớn, đã được tập và dặn kỹ, nhà an toàn và có người lớn gần đó liên lạc được. Ngày bão, mất điện hay phải sưởi ấm thì không nên để con một mình.
Làm sao biết trước các ngày nghỉ trong năm học?
Xin lịch năm học của trường từ đầu năm, vì mỗi tỉnh, thành ban hành kế hoạch thời gian năm học riêng. Ghi ngay các ngày nghỉ vào lịch chung của nhà và chia trước ai lo ngày nào.
