Khi con ốm phải nghỉ học mà bố mẹ đều đi làm, cả nhà cần chọn nhanh ai ở nhà, và người đó có thể dùng chế độ nghỉ chăm con ốm của bảo hiểm xã hội. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cha hoặc mẹ đang đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được nghỉ chăm con dưới 7 tuổi bị ốm: tối đa 20 ngày làm việc mỗi năm nếu con dưới 3 tuổi, tối đa 15 ngày nếu con từ đủ 3 đến dưới 7 tuổi, với điều kiện có giấy tờ của cơ sở khám chữa bệnh. Nhà có kế hoạch từ trước thì buổi sáng con sốt sẽ bớt rối rất nhiều.
Vì sao nên lên kế hoạch trước khi con ốm
Năm đầu đi nhà trẻ, mẫu giáo, nhiều trẻ ốm vặt liên tục: sổ mũi, ho, sốt, tiêu chảy. Đó là lúc trẻ tiếp xúc với nhiều mầm bệnh mới. Với bố mẹ đi làm, cái khó không chỉ là con ốm, mà là con ốm lúc 6 giờ sáng, khi cả hai đều có việc không dời được.
Những buổi sáng như thế, nhà không có kế hoạch thường rơi vào một trong hai lối: một người (hay là mẹ) mặc định nghỉ, hoặc cho con uống hạ sốt rồi vẫn gửi đi học. Lối thứ nhất làm một người chịu thiệt mãi trong công việc. Lối thứ hai nguy hiểm cho con, vì thuốc che mất cơn sốt mà bệnh vẫn còn, và lây cho cả lớp.
Khi nào con nên ở nhà
Mỗi trường có quy định riêng, nhưng phần lớn yêu cầu trẻ ở nhà khi:
- Đang sốt, hoặc vừa phải dùng thuốc hạ sốt trong ngày.
- Mắc bệnh dễ lây như tay chân miệng, thuỷ đậu, đau mắt đỏ, cúm, cho đến khi bác sĩ hoặc trường cho phép đi học lại.
- Nôn, tiêu chảy nhiều lần.
- Mệt đến mức không theo được sinh hoạt của lớp.
Còn những dấu hiệu như khó thở, li bì khó đánh thức, co giật, sốt cao không hạ, không chịu uống, tiểu ít thì không phải chuyện ai ở nhà nữa mà là đưa con đi cơ sở y tế ngay. Việc theo dõi và dùng thuốc cho trẻ luôn theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Chế độ nghỉ chăm con ốm: những điều chắc chắn
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực từ 1/7/2025):
- Ai được nghỉ: người đang đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc có con dưới 7 tuổi bị ốm, có xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh.
- Bao nhiêu ngày: mỗi năm tối đa 20 ngày làm việc nếu con dưới 3 tuổi; tối đa 15 ngày làm việc nếu con từ đủ 3 tuổi đến dưới 7 tuổi. Tính theo ngày làm việc, không tính ngày nghỉ lễ, Tết, nghỉ hằng tuần.
- Cả bố và mẹ: nếu cả hai cùng đóng bảo hiểm xã hội thì mỗi người đều có thể hưởng khi nghỉ chăm con. Chế độ không chỉ dành cho mẹ.
- Tiền trợ cấp: do bảo hiểm xã hội chi trả theo mức luật định, tính theo tiền lương đóng bảo hiểm. Mức cụ thể hỏi phòng nhân sự.
Con từ 7 tuổi trở lên ốm thì không còn chế độ này; bố mẹ phải dùng phép năm, nghỉ không lương hoặc thoả thuận với chỗ làm.
Giấy tờ: xin ngay lúc đi khám
Chế độ chỉ được giải quyết khi có giấy tờ y tế theo mẫu: thường là giấy ra viện nếu con nằm viện, hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội nếu khám ngoại trú. Kinh nghiệm thực tế:
- Khi khám, nói với bác sĩ là bố hoặc mẹ cần giấy nghỉ chăm con ốm, để được cấp đúng mẫu ngay lúc đó.
- Kiểm tra họ tên con, tên bố hoặc mẹ, số ngày nghỉ ghi trên giấy.
- Không phải cơ sở nào cũng cấp loại giấy này; nếu hay khám ở phòng khám tư, hỏi trước xem có cấp được không.
- Nộp cho chỗ làm theo hạn phòng nhân sự quy định.
Nhân tiện, trẻ dưới 6 tuổi được Nhà nước đóng bảo hiểm y tế. Nên giữ sẵn thông tin thẻ của con (bản giấy hoặc trên ứng dụng) ở chỗ ai trong nhà cũng lấy được.
Ai ở nhà: các cách xoay vòng
| Cách | Hợp khi | Cần chú ý |
|---|---|---|
| Bố mẹ thay phiên theo ngày | Con ốm vài ngày, cả hai có thể nghỉ | Ghi lại ai đã nghỉ bao nhiêu ngày để chia đều trong năm |
| Chia nửa ngày | Mỗi người có một buổi họp quan trọng | Mất thời gian đi lại; con cần người bàn giao rõ |
| Ông bà trông | Ông bà ở gần, khoẻ | Dặn rõ đơn thuốc, giờ uống; người già dễ bị lây cúm, tiêu chảy từ cháu |
| Làm từ xa | Công việc cho phép, con đã đỡ, ngủ nhiều | Không ôm được cả việc lẫn con khi con còn sốt cao; đừng hứa với chỗ làm quá sức |
| Người trông quen | Đã có người trông trẻ con quen | Hỏi trước người trông có nhận trẻ ốm không, thoả thuận rõ |
Một quy ước đơn giản giúp tránh cãi nhau lúc sáng sớm: mỗi tối Chủ nhật, hai vợ chồng xem lịch tuần tới, đánh dấu ngày nào ai có việc không thể vắng. Nếu con ốm vào ngày đó, người kia ở nhà trước. Không có việc gì đặc biệt thì luân phiên.
Bàn với chỗ làm
- Báo sớm: ngay khi quyết định nghỉ, nhắn cho quản lý, nói rõ nghỉ hôm nay, dự kiến bao lâu, việc gấp đã nhờ ai.
- Có sẵn người làm thay: thoả thuận trước với một đồng nghiệp để đỡ nhau những ngày con ốm, lần sau mình đỡ lại.
- Ghi chép công việc gọn gàng: việc đang làm để ở chỗ người khác xem được thì vắng một hai ngày không ai phải gọi điện hỏi.
- Không mang con ốm đến chỗ làm: con không được nghỉ, đồng nghiệp có thể bị lây.
Một ngày ở nhà với con ốm
Người ở nhà nên coi ngày đó là ngày chăm con, không phải ngày làm việc kèm trông con. Vài việc giúp ngày trôi nhẹ hơn:
- Ghi một tờ theo dõi: giờ đo nhiệt độ, giờ uống thuốc theo đơn, ăn uống, đi vệ sinh. Người thay ca hoặc bác sĩ hỏi là có ngay.
- Cho con uống đủ nước, ăn mềm, ngủ nhiều. Không ép ăn.
- Chuẩn bị vài việc nhẹ nhàng: sách tranh, xếp hình, nghe kể chuyện. Màn hình có thể nhiều hơn thường ngày một chút, nhưng đừng để cả ngày.
- Rửa tay thường xuyên, để riêng khăn, cốc của con, mở cửa thông gió để người khác trong nhà ít bị lây.
Khi nào con đi học lại
Đi học lại quá sớm dễ khiến con ốm lại và lây cho bạn. Thời điểm quay lại lớp theo lời khuyên của bác sĩ và quy định của trường; nhiều trường yêu cầu trẻ đã hết sốt ít nhất một ngày mà không cần thuốc hạ sốt. Với bệnh lây như tay chân miệng, thuỷ đậu, thời gian cách ly theo hướng dẫn của y tế. Báo cô giáo con đã ốm gì để lớp để ý.
Câu hỏi thường gặp
Nghỉ chăm con ốm được bao nhiêu ngày một năm?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tối đa 20 ngày làm việc mỗi năm với con dưới 3 tuổi và tối đa 15 ngày làm việc với con từ đủ 3 đến dưới 7 tuổi. Người nghỉ phải đang đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và có giấy tờ của cơ sở khám chữa bệnh.
Bố có được nghỉ chăm con ốm hưởng bảo hiểm không?
Có. Chế độ dành cho cả cha và mẹ đang đóng bảo hiểm xã hội. Nếu cả hai cùng đóng thì mỗi người đều có thể hưởng khi nghỉ chăm con.
Con trên 7 tuổi ốm thì bố mẹ nghỉ thế nào?
Chế độ nghỉ chăm con ốm của bảo hiểm xã hội chỉ áp dụng cho con dưới 7 tuổi. Con lớn hơn ốm, bố mẹ dùng phép năm, nghỉ không lương hoặc thoả thuận làm từ xa với chỗ làm.
Cần giấy tờ gì để hưởng chế độ con ốm?
Thường là giấy ra viện nếu con nằm viện, hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội nếu khám ngoại trú, do cơ sở khám chữa bệnh cấp. Nên nói với bác sĩ ngay lúc khám để được cấp đúng mẫu.
Con sốt nhẹ có nên cho uống hạ sốt rồi đi học không?
Không nên. Thuốc chỉ che cơn sốt trong vài giờ, con vẫn mệt và có thể lây cho bạn. Phần lớn trường yêu cầu trẻ sốt ở nhà cho đến khi hết sốt mà không cần thuốc.
