Đi làm lại sau nghỉ sinh suôn sẻ nhất khi cả nhà bắt đầu chuẩn bị trước khoảng một tháng, chứ không phải tuần cuối: chốt người trông con, cho con làm quen dần với người trông, chạy thử vài ngày như ngày đi làm thật, chia lại lịch đêm giữa bố và mẹ, và nói chuyện trước với chỗ làm. Đây là việc của cả nhà, không phải của riêng người mẹ.
Lịch ngược bốn tuần trước ngày đi làm
Đếm ngược từ ngày quay lại chỗ làm giúp mọi người thấy việc nào phải xong trước việc nào. Một lịch mẫu:
- Bốn tuần trước: chốt người trông con (ông bà, người trông tại nhà hay nhóm trẻ). Nếu là nhóm trẻ, đến xem tận nơi, hỏi giờ nhận và trả trẻ, lịch ăn ngủ, cách liên lạc.
- Ba tuần trước: người trông bắt đầu đến chơi với con khi bố mẹ vẫn ở nhà. Dần dần để người trông cho ăn, ru ngủ một bữa, một giấc.
- Hai tuần trước: chạy thử nửa ngày. Bố mẹ ra ngoài vài tiếng, đi đúng giờ đi làm, để người trông lo trọn một buổi.
- Một tuần trước: chạy thử trọn ngày, từ giờ dậy đến giờ đón. Chuẩn bị quần áo đi làm, túi đồ của con, sắp lại bữa sáng cho kịp giờ. Hẹn gặp quản lý.
- Tuần đầu đi làm: lịch làm việc nhẹ nếu có thể, đón con đúng giờ, buổi tối không nhận thêm việc.
Chạy thử là bước hay bị bỏ nhất và cũng đáng làm nhất. Nó lộ ra những chuyện không ai nghĩ tới: bình sữa không vừa núm, con chỉ ngủ khi được bế đúng kiểu, bảy giờ sáng mà cả nhà vẫn chưa ai kịp ăn.
Chọn người trông: ba lối thường gặp
| Lối | Điểm mạnh | Điều nên bàn trước |
|---|---|---|
| Ông bà trông | Con được ở với người thân, linh hoạt giờ giấc | Sức khoẻ ông bà, ai trả chi phí ăn uống, cách chăm (bế ru, cho ăn dặm) thống nhất ra sao, ông bà nghỉ ngày nào |
| Người trông tại nhà | Con ở trong nhà quen, một người lo một trẻ | Thoả thuận rõ việc, giờ, ngày nghỉ, cách liên lạc; tôn trọng người lao động; người trông trẻ không kiêm hết việc nhà |
| Nhóm trẻ, nhà trẻ | Có giáo viên, giờ giấc nề nếp, trẻ có bạn | Độ tuổi nhận (mỗi nơi một khác), nơi được phép hoạt động, giờ trả trẻ có khớp giờ tan làm, con hay ốm năm đầu |
Không có lựa chọn nào đúng cho mọi nhà. Điều quan trọng là quyết định sớm và có phương án dự phòng: ông bà ốm, người trông nghỉ, nhà trẻ đóng cửa thì ai lo.
Cho con làm quen dần
Trẻ dưới một tuổi thường bắt đầu biết lạ người, có bé khóc khi rời bố mẹ. Chuyện này bình thường và thường dịu dần sau vài tuần nếu nhà làm từ từ:
- Người trông đến khi con đang vui, không phải lúc đói hay buồn ngủ.
- Bố mẹ ở cùng phòng những lần đầu, rồi ra phòng khác, rồi ra ngoài.
- Khi đi, chào con một câu ngắn rồi đi, không lén bỏ đi lúc con không để ý. Lén đi khiến trẻ càng bám vì không biết lúc nào bố mẹ biến mất.
- Để lại một món quen: chiếc khăn, con thú bông con hay ôm.
- Giữ nếp ăn ngủ gần với nếp ở nhà, ghi lại cho người trông giờ ăn, giờ ngủ, dấu hiệu con buồn ngủ.
Chia lại đêm và sáng giữa bố và mẹ
Khi một người ở nhà nghỉ sinh, đêm thường dồn cho người đó. Khi cả hai cùng đi làm, chia lại là bắt buộc, nếu không người đi làm lại sẽ kiệt sức sau vài tuần. Một số cách nhà hay dùng:
- Chia theo nửa đêm: một người lo đến 2 giờ sáng, người kia lo sau đó.
- Chia theo đêm: đêm trước ngày ai có việc quan trọng thì người đó được ngủ trọn.
- Chia theo việc: người dậy cho con ăn đêm thì người kia lo buổi sáng, chuẩn bị đồ, đưa con đi gửi.
Người bố cần tự tin làm mọi việc chăm con từ trước ngày mẹ đi làm: pha sữa hoặc hâm sữa đã vắt, thay tã, ru ngủ, biết đồ của con để ở đâu. Không phải "giúp mẹ", mà là việc của bố.
Nếu mẹ tiếp tục cho con bú, nên hỏi nhân viên y tế về vắt và trữ sữa từ vài tuần trước, để người trông có sữa cho con trong giờ mẹ đi làm.
Nói chuyện với chỗ làm trước khi quay lại
Một buổi gặp ngắn với quản lý vào tuần cuối nghỉ sinh giúp ngày đầu bớt bỡ ngỡ:
- Hỏi những thay đổi trong thời gian mình vắng: người mới, việc mới, quy trình mới.
- Thống nhất giờ làm. Theo Bộ luật Lao động 2019, lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi được nghỉ 60 phút mỗi ngày trong giờ làm mà vẫn hưởng lương; nhiều người dùng để về sớm hoặc vắt sữa.
- Người nuôi con dưới 12 tháng không bị bố trí làm đêm, làm thêm giờ, công tác xa nếu không đồng ý. Biết điều này để chủ động nói khi được giao việc.
- Hỏi chỗ làm có phòng hoặc góc để vắt và trữ sữa không.
- Nếu muốn đi làm sớm trước khi hết 6 tháng, luật yêu cầu đã nghỉ ít nhất 4 tháng, có xác nhận của cơ sở y tế và được chỗ làm đồng ý.
Ngoài ra, theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trong khoảng thời gian đầu đi làm lại mà sức khoẻ chưa hồi phục, người mẹ có thể được nghỉ dưỡng sức sau thai sản. Hỏi phòng nhân sự nếu thấy cần.
Buổi sáng và buổi chiều sẽ thay đổi
Buổi sáng có thêm một người phải sẵn sàng: con phải ăn, thay đồ, mang đi gửi hoặc bàn giao cho người trông. Nên chuẩn bị từ tối: túi đồ của con (tã, quần áo thay, bình, khăn), quần áo đi làm của bố mẹ, bữa sáng đơn giản. Ai đưa con đi gửi thì người kia lo bữa sáng.
Buổi chiều, giờ đón con quyết định giờ rời chỗ làm. Nếu đón ở nhà trẻ, tính cả thời gian đi đường giờ cao điểm và có sẵn người dự phòng khi kẹt việc.
Những cảm xúc khó gọi tên
Nhiều người đi làm lại thấy nhớ con, thấy có lỗi, lo con không quen, rồi lại vui vì được làm việc, và thấy có lỗi vì mình vui. Tất cả đều bình thường. Người bố cũng có thể thấy áp lực khi gánh thêm việc nhà và đêm trắng.
Điều giúp được: nói ra với nhau, nhắn hỏi người trông một hai lần trong ngày nhưng không theo dõi liên tục, cho mình vài tuần để quen. Nếu người mẹ buồn kéo dài, mất ngủ ngay cả khi con ngủ, không còn hứng thú với điều gì, cần đi khám; buồn sau sinh có thể đến muộn, cả khi đã đi làm lại.
Câu hỏi thường gặp
Nên chuẩn bị đi làm lại sau sinh từ khi nào?
Khoảng bốn tuần trước ngày quay lại: chốt người trông, cho con làm quen dần, chạy thử nửa ngày rồi trọn ngày, và gặp quản lý vào tuần cuối. Chuẩn bị sát ngày thường lộ ra nhiều chuyện không kịp xử lý.
Làm sao để con quen người trông mới?
Cho người trông đến chơi khi bố mẹ còn ở nhà, tăng dần thời gian người trông tự lo cho con. Khi đi thì chào con rồi đi, không lén bỏ đi, và để lại một món đồ quen.
Mẹ nuôi con nhỏ đi làm có được về sớm không?
Theo Bộ luật Lao động 2019, lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi được nghỉ 60 phút mỗi ngày trong giờ làm mà vẫn hưởng lương. Cách dùng khoảng thời gian này nên thống nhất với chỗ làm.
Đi làm lại sau sinh mệt quá thì có được nghỉ thêm không?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người mẹ có thể được nghỉ dưỡng sức sau thai sản trong giai đoạn đầu đi làm lại nếu sức khoẻ chưa hồi phục. Ngoài ra có thể dùng phép năm. Hỏi phòng nhân sự để biết điều kiện.
Bố mẹ cùng đi làm thì chia việc đêm thế nào?
Có thể chia theo nửa đêm, theo đêm hoặc theo việc: người dậy đêm thì người kia lo buổi sáng. Điều quan trọng là người bố thành thạo mọi việc chăm con để hai người thật sự thay được cho nhau.
