Khi người thân qua đời, gia đình cần đăng ký khai tử trong 15 ngày theo Luật Hộ tịch 2014, tại UBND xã, phường nơi cư trú cuối cùng của người mất. Giấy tờ chính là giấy báo tử hoặc giấy tờ thay thế. Nay có thể nộp liên thông để cùng lúc đăng ký khai tử, xoá đăng ký thường trú và đề nghị trợ cấp mai táng nếu người mất thuộc diện được hưởng. Sau khi đăng ký, gia đình nhận trích lục khai tử, nên xin vài bản sao để dùng cho các việc về sau.
Trong những ngày đầu, việc nào không chờ được
Những ngày tang, cả nhà mệt và rối. Không ai muốn nghĩ đến giấy tờ. Tin tốt là phần lớn thủ tục có thể đợi sau tang lễ. Chỉ vài thứ nên giữ cẩn thận ngay từ đầu:
- Giấy báo tử nếu người thân mất tại bệnh viện, cơ sở y tế. Kiểm tra họ tên, năm sinh, ngày giờ mất ghi đúng.
- Thẻ căn cước, thẻ bảo hiểm y tế của người mất, đừng để thất lạc trong lúc dọn dẹp.
- Giấy tờ phục vụ an táng: nơi hoả táng, nghĩa trang thường yêu cầu giấy báo tử hoặc giấy tờ tương đương; nhà tang lễ, ban lễ tang khu phố thường hướng dẫn việc này.
Giao cho một người lo giấy tờ
Trong nhà nên thống nhất một người phụ trách phần giấy tờ, thường là người ở gần, quen thủ tục. Người đó giữ một cuốn sổ nhỏ: đã nộp gì, ở đâu, ngày nào, hẹn trả kết quả khi nào, gọi ai. Anh chị em ở xa gửi giấy tờ cần thiết về cho người đó thay vì mỗi người làm một phần. Việc tưởng nhỏ này tránh được cảnh hai người cùng đi một thủ tục, hoặc ai cũng nghĩ người kia đã làm.
Nghi lễ tang, cúng giỗ theo phong tục là chuyện của mỗi nhà và có chuyên mục riêng; ở đây chỉ bàn phần giấy tờ.
Đăng ký khai tử: ai đi, đi đâu, khi nào
| Câu hỏi | Theo Luật Hộ tịch 2014 |
|---|---|
| Ai có trách nhiệm | Vợ, chồng, con, cha, mẹ hoặc người thân thích khác của người mất. Không có người thân thì đại diện cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan |
| Trong bao lâu | Trong 15 ngày kể từ ngày có người chết |
| Ở đâu | UBND xã, phường nơi cư trú cuối cùng của người mất; không xác định được thì nơi người đó mất hoặc nơi phát hiện thi thể |
| Kết quả | Trích lục khai tử; việc khai tử được ghi vào sổ và cơ sở dữ liệu hộ tịch |
Giấy tờ thường cần
- Tờ khai đăng ký khai tử.
- Giấy báo tử hoặc giấy tờ thay giấy báo tử. Mất ở bệnh viện thì bệnh viện cấp giấy báo tử. Mất tại nhà hoặc nơi khác thì hỏi UBND, công an xã phường về giấy tờ thay thế phù hợp.
- Giấy tờ tuỳ thân của người đi đăng ký.
Thành phần hồ sơ có thể thay đổi theo thời điểm, nên tra thủ tục "đăng ký khai tử" trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc hỏi bộ phận một cửa trước khi đi.
Liên thông: một lần nộp cho ba việc
Dịch vụ công liên thông cho phép gia đình nộp một bộ hồ sơ để giải quyết cùng lúc: đăng ký khai tử, xoá đăng ký thường trú của người mất, và đề nghị hưởng trợ cấp mai táng (nếu người mất thuộc diện được hưởng, chẳng hạn đang hưởng lương hưu, đang tham gia bảo hiểm xã hội hoặc một số chế độ trợ cấp xã hội). Có thể nộp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc qua VNeID, tuỳ cách triển khai.
Lợi ích lớn nhất: người nhà không phải chạy ba nơi, kể lại ba lần trong lúc tâm trạng còn nặng nề. Nếu chưa quen nộp trực tuyến, ra bộ phận một cửa UBND phường để được hướng dẫn tại chỗ.
Sau khai tử: danh sách việc trong vài tháng
Trích lục khai tử là giấy tờ sẽ được hỏi đến ở nhiều nơi. Xin thêm bản sao trích lục ngay lúc đăng ký sẽ đỡ phải đi lại.
- Chế độ bảo hiểm xã hội: nếu người mất đang hưởng lương hưu hoặc có thời gian đóng bảo hiểm xã hội, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về trợ cấp mai táng, tử tuất mà thân nhân có thể được hưởng.
- Trợ cấp xã hội: người cao tuổi đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng có thể có hỗ trợ mai táng; hỏi UBND xã, phường.
- Ngân hàng: báo cho ngân hàng nơi người mất có tài khoản, sổ tiết kiệm. Tiền trong đó là di sản, được giải quyết theo thủ tục thừa kế, không tự rút bằng thẻ hay mã PIN của người mất.
- Điện thoại, internet, dịch vụ trả phí: chấm dứt hoặc chuyển tên các hợp đồng đứng tên người mất.
- Điện, nước của nhà: nếu hợp đồng đứng tên người mất, làm thủ tục chuyển tên cho người đang ở.
- Bảo hiểm nhân thọ (nếu có): liên hệ công ty bảo hiểm sớm, vì hợp đồng thường có thời hạn thông báo và yêu cầu giấy tờ riêng.
- Tài khoản mạng xã hội, thư điện tử: nhiều nền tảng có chế độ tưởng niệm hoặc cho người thân đề nghị đóng tài khoản.
- Giấy tờ tuỳ thân của người mất: giữ lại thẻ căn cước, thẻ bảo hiểm y tế cùng bộ hồ sơ; khi làm thủ tục, hỏi cơ quan tiếp nhận có cần nộp lại hay không. Không đưa giấy tờ này cho người ngoài mượn.
Di sản và thừa kế: bước sau, không vội
Nhà đất, tiền tiết kiệm, xe cộ của người mất là di sản, chia theo di chúc hoặc theo pháp luật. Thủ tục khai nhận, phân chia di sản thường làm tại tổ chức hành nghề công chứng, cần trích lục khai tử, giấy tờ chứng minh quan hệ và giấy tờ tài sản. Đây là phần nhiều nút thắt, có chuyên mục riêng về chia thừa kế; khi đến lúc, nên hỏi công chứng viên hoặc luật sư.
Điều nên làm ngay: gom và cất giữ giấy tờ tài sản của người mất ở một chỗ, có mặt các thành viên gia đình, lập danh sách những gì đang có. Tránh để giấy tờ nằm rải rác hoặc chỉ một người biết.
Những trường hợp riêng
Mất ở nơi khác nơi cư trú
Người thân mất khi đang đi chữa bệnh ở thành phố khác, hay đang ở nhà con cái. Luật lấy nơi cư trú cuối cùng làm nơi đăng ký; không xác định được thì đăng ký ở nơi người đó mất. Hỏi UBND phường, xã để được hướng dẫn đúng nơi.
Mất ở nước ngoài
Việc khai tử có thể làm tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước đó hoặc ghi chú vào sổ hộ tịch khi về nước, kèm giấy tờ của nước sở tại. Liên hệ đại sứ quán, lãnh sự quán sớm vì còn liên quan đến việc đưa thi hài, tro cốt về.
Người mất không có ai thân thích bên cạnh
Với người già sống một mình, ở viện dưỡng lão hay cơ sở bảo trợ, luật giao trách nhiệm đăng ký khai tử cho đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân liên quan khi không có người thân. Con cháu ở xa nên liên lạc sớm với nơi người thân sống để biết ai đã làm thủ tục và xin bản sao trích lục.
Đã quá 15 ngày
Vẫn đăng ký được. Gia đình vùng quê đôi khi để lâu vì nghĩ không cần; nhưng thiếu trích lục khai tử thì về sau làm thừa kế, rút tiền, sang tên đều vướng.
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký khai tử trong bao lâu?
Theo Luật Hộ tịch 2014, trong 15 ngày kể từ ngày có người chết, vợ, chồng, con, cha, mẹ hoặc người thân thích khác có trách nhiệm đăng ký khai tử. Quá hạn vẫn đăng ký được nhưng nên làm sớm.
Làm giấy chứng tử ở đâu?
Tại UBND xã, phường nơi cư trú cuối cùng của người mất. Không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì đăng ký tại nơi người đó mất hoặc nơi phát hiện thi thể. Sau khi đăng ký, gia đình nhận trích lục khai tử.
Đăng ký khai tử cần giấy tờ gì?
Thường gồm tờ khai, giấy báo tử hoặc giấy tờ thay giấy báo tử, và giấy tờ tuỳ thân của người đi đăng ký. Người mất tại bệnh viện thì bệnh viện cấp giấy báo tử.
Người mất có bị xoá hộ khẩu không?
Có, đăng ký thường trú của người mất sẽ được xoá. Gia đình có thể nộp liên thông để cùng lúc đăng ký khai tử và xoá đăng ký thường trú, không phải đi riêng từng nơi.
Tiền trong tài khoản ngân hàng của người mất xử lý thế nào?
Đó là di sản, được giải quyết theo di chúc hoặc pháp luật về thừa kế. Gia đình báo ngân hàng, chuẩn bị trích lục khai tử và giấy tờ thừa kế theo hướng dẫn; không tự rút bằng thẻ của người mất.
