Trước một chuyến công tác vài ngày, người đi nên bàn giao cho người ở nhà từ ba đến năm ngày trước: một tờ lịch những ngày vắng (đưa đón, học thêm, thuốc của ông bà, việc đến hạn), một người dự phòng ở gần, những thứ chỉ mình mình biết (cầu dao, van nước, hoá đơn, mật khẩu cần thiết), và nói với con bao giờ đi, bao giờ về. Khi trở về, thứ con cần nhất là thời gian chứ không phải quà.
Vì sao vài ngày vắng cũng làm nhà chao đảo
Trong nhiều gia đình, mỗi người lo một mảng mà không ai ghi ra: người này nhớ lịch học thêm của con, người kia biết đóng tiền mạng ở đâu, biết gọi thợ nào khi bồn cầu rò. Khi một người đi vắng, những việc vô hình đó lộ ra cùng lúc. Người ở nhà vừa phải làm phần của mình, vừa phải đoán phần của người kia.
Chuyến công tác ba ngày thì xoay được; nhưng nếu đi đều mỗi tháng, hoặc trùng tuần con thi, ông bà ốm, thì sự chuẩn bị quyết định cả nhà có qua được nhẹ nhàng hay không.
Tờ bàn giao: một trang là đủ
Không cần dài, chỉ cần đủ những gì người ở nhà sẽ gặp trong mấy ngày đó. Một mẫu:
| Mục | Ghi gì |
|---|---|
| Lịch từng ngày | Giờ đưa đón, học thêm, học bơi, lịch khám, họp phụ huynh, sinh nhật bạn của con |
| Người dự phòng | Ai đón con nếu người ở nhà kẹt; số điện thoại; đã báo trường chưa |
| Thuốc men | Thuốc của ông bà, của con đang uống: tên theo đơn, giờ uống, để ở đâu |
| Việc đến hạn | Hoá đơn, học phí, gia hạn giấy tờ, bình gas, nước uống sắp hết |
| Nhà cửa | Tủ điện và cầu dao từng tầng, van tổng nước, chìa khoá dự phòng để đâu |
| Danh bạ | Thợ điện nước quen, phòng khám gần nhà, giáo viên chủ nhiệm, tổ trưởng dân phố |
| Lịch trình người đi | Nơi ở, giờ bay hoặc giờ xe, những lúc khó nghe máy |
Dán tờ này ở tủ lạnh hoặc gửi vào nhóm tin nhắn của nhà. Sau vài chuyến, tờ bàn giao thành bản dùng lại, chỉ cần sửa ngày.
Những việc làm trước khi đi
- Báo trường và người dự phòng: nếu người đi thường là người đón con, báo cô giáo ai sẽ đón trong mấy ngày tới.
- Lo trước việc nặng: đổi bình gas, mua nước uống, đi chợ những thứ khô, sửa cái vòi đang rỉ. Người ở nhà một mình với con nhỏ khó bỏ đi làm những việc này.
- Chỉ chỗ cho người ở nhà: tủ điện, cầu dao, van nước. Nếu nhà đã dán nhãn từng aptomat thì việc này nhanh; chưa thì đây là lúc làm.
- Chia sẻ những gì cần: cách đóng một hoá đơn, mã cửa, tài khoản trên ứng dụng của trường. Chỉ những gì cần cho mấy ngày vắng, không cần trao mọi mật khẩu.
- Nhẹ bớt lịch của người ở nhà: hoãn những buổi học thêm không cần thiết, không nhận khách, không xếp việc lớn trong tuần đó.
Nói với con thế nào
Trẻ nhỏ cần biết trước, nhưng không cần biết quá sớm. Trẻ mẫu giáo nói trước một, hai ngày là đủ; trẻ lớn hơn có thể biết từ đầu tuần. Nói cụ thể theo cách con hiểu: "bố đi ba đêm, ngủ ba lần là bố về", "mẹ về trước sinh nhật bạn Na".
- Cho con một tờ lịch nhỏ để gạch từng ngày.
- Hẹn trước giờ gọi, ví dụ sau bữa tối, và giữ đúng.
- Để lại một thứ quen: chiếc áo của bố cho con ôm ngủ, một đoạn thu âm đọc truyện để người ở nhà mở cho con nghe.
- Không hứa quà to. Quà to biến chuyến đi thành giao kèo, lần sau con mong quà hơn mong người.
Một số trẻ quấy hơn, ngủ kém hơn trong mấy ngày bố hoặc mẹ đi vắng. Người ở nhà biết trước để kiên nhẫn và giữ nếp ngủ, nếp ăn như thường lệ.
Người ở nhà: được phép làm đơn giản
Mấy ngày một mình lo hết, người ở nhà không cần giữ mọi tiêu chuẩn như khi có hai người. Ăn đơn giản, nấu một nồi dùng hai bữa, để bớt việc dọn dẹp, nhờ ông bà hoặc người quen một buổi chiều. Người đi xa nên nói rõ điều đó trước khi đi, để người ở nhà không thấy mình phải "giữ nhà cho hoàn hảo" đến lúc người kia về.
Ngược lại, người đi xa không nên chỉ đạo từ xa từng việc nhỏ. Hỏi "hôm nay có gì cần anh, cần em lo không" thay vì nhắc "nhớ tưới cây, nhớ khoá cửa sau".
Khi người ở nhà là ông bà
Có nhà cả hai vợ chồng cùng đi công tác, hoặc người còn lại cũng phải đi làm cả ngày, nên ông bà nhận trông cháu mấy hôm. Lúc này tờ bàn giao càng phải rõ hơn, chữ to, dán ở chỗ ông bà dễ thấy:
- Giờ đưa đón và đường đi, nếu ông bà ít khi đón cháu.
- Thói quen của cháu: giờ ngủ, món không ăn được, cách dỗ khi cháu quấy.
- Những gì cháu được và không được làm (màn hình bao lâu, ăn vặt gì), để ông bà không bị kẹt giữa cháu đòi và lời dặn của bố mẹ.
- Một người trẻ ở gần ông bà gọi được khi cần đưa cháu đi khám hoặc có sự cố điện nước.
Ông bà trông giúp là đỡ cho cả nhà; đừng quên hỏi ông bà có mệt không và cảm ơn khi về.
Giữ liên lạc mà không làm phiền
Lịch công tác thường kín, người ở nhà thì bận nhất buổi tối. Thống nhất:
- Một cuộc gọi chính mỗi ngày vào giờ đã hẹn, có con.
- Tin nhắn ngắn khi đến nơi, khi lên xe, khi về khách sạn.
- Nếu đi nước ngoài, ghi rõ lệch múi giờ trên tờ bàn giao, để không gọi vào giờ ngủ của nhau.
- Việc khẩn ở nhà thì gọi, việc không khẩn thì gom lại nói lúc gọi tối.
Ngày trở về
Người đi về thường mệt, người ở nhà cũng mệt sau mấy ngày gánh hai phần. Đừng xếp kín ngày về bằng khách khứa hay dọn dẹp lớn. Vài điều nên làm:
- Người vừa về nhận lại các việc ngay buổi tối hoặc sáng hôm sau: đón con, nấu bữa, để người ở nhà được nghỉ nửa ngày.
- Dành thời gian riêng cho con: đi bộ quanh khu phố, nghe con kể những ngày qua.
- Hỏi người ở nhà mấy ngày qua có gì khó, để lần sau chuẩn bị tốt hơn.
Khi công tác thành thường xuyên
Nếu một người đi công tác vài lần mỗi tháng, phần việc trong nhà nên được chia lại theo thực tế: người hay vắng nhận các việc làm được bất cứ lúc nào (đi chợ cuối tuần, đóng hoá đơn trực tuyến, lo giấy tờ), người ở nhà giữ các việc cần đúng giờ. Với người đang mang thai từ tháng thứ 7 hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, Bộ luật Lao động 2019 không cho bố trí đi công tác xa nếu người đó không đồng ý; đây là quyền để cả nhà cân nhắc khi được giao chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Đi công tác cần bàn giao gì cho người ở nhà?
Lịch từng ngày (đưa đón, học thêm, lịch khám), người dự phòng đón con, thuốc đang dùng của con và ông bà, việc đến hạn, chỗ cầu dao và van nước, danh bạ thợ và trường. Gói gọn trong một trang dán ở tủ lạnh là đủ.
Nên nói với con nhỏ về chuyến công tác trước bao lâu?
Trẻ mẫu giáo nói trước một, hai ngày, trẻ lớn có thể biết sớm hơn. Nói cụ thể bằng số đêm hoặc một mốc con hiểu và cho con một tờ lịch để gạch ngày.
Con quấy khóc khi bố hoặc mẹ đi công tác thì làm sao?
Giữ nếp ăn ngủ như thường, gọi video đúng giờ hẹn, để lại một món đồ hoặc đoạn thu âm quen của người đi. Quấy vài hôm là phản ứng bình thường và thường hết khi người đi trở về.
Có nên mua quà cho con mỗi lần đi công tác không?
Quà nhỏ thì được, nhưng không nên hứa quà to để đổi lấy việc con ngoan. Thời gian bên con sau chuyến đi có giá trị hơn món quà.
Nuôi con nhỏ có bị bắt đi công tác xa không?
Theo Bộ luật Lao động 2019, người nuôi con dưới 12 tháng tuổi không bị bố trí đi công tác xa nếu không đồng ý; lao động nữ mang thai từ tháng thứ 7 cũng được bảo vệ tương tự.
