Reply 1988 (tên gốc Eungdaphara 1988, thường được gọi là Lời hồi đáp 1988) là phim truyền hình Hàn Quốc phát năm 2015–2016 trên kênh tvN, kể về năm gia đình sống chung một con hẻm ở khu Ssangmun-dong, Seoul, năm 1988. Phim được nhớ nhất không phải ở chuyện tình mà ở nhịp sống trong hẻm: trẻ con bưng bát thức ăn chạy qua nhà nhau trước bữa tối, các bà mẹ ngồi nhặt rau trước cửa, cả xóm chung một nỗi lo khi một nhà gặp chuyện. Với người Việt từng lớn lên trong ngõ, khu tập thể hay hẻm Sài Gòn, phim gần như là một tấm gương.
Reply 1988 là phim gì
Đây là phần thứ ba trong loạt phim "Reply" của đạo diễn Shin Won-ho và biên kịch Lee Woo-jung, sau hai phần lấy bối cảnh năm 1997 và 1994. Phim dài 20 tập, mỗi tập thường hơn một tiếng rưỡi, xoay quanh nhóm bạn tuổi học trò trong hẻm và gia đình của họ. Năm 1988 là năm Seoul tổ chức Thế vận hội, Hàn Quốc đang đổi thay nhanh, nhưng trong con hẻm nhỏ, đời sống vẫn chạy theo nhịp cũ.
Phim đạt tỉ suất người xem rất cao trên truyền hình cáp Hàn Quốc thời điểm đó và đến nay vẫn được nhiều khán giả châu Á, trong đó có Việt Nam, xem lại như một phim "chữa lành" về gia đình và tình hàng xóm.
Năm gia đình, năm kiểu nhà trong một con hẻm
| Gia đình | Nhà ở | Hoàn cảnh |
|---|---|---|
| Nhà Deok-sun | Tầng bán hầm thuê của nhà Jung-hwan, cửa sổ sát mặt đất | Bố làm ngân hàng nhưng mất nhiều tiền vì đứng ra bảo lãnh nợ cho người khác; ba chị em, mẹ chắt chiu từng đồng |
| Nhà Jung-hwan | Nhà chủ ở tầng trên | Từng nghèo, đổi đời nhờ trúng xổ số, vẫn giữ nếp sống giản dị; bà mẹ nấu nhiều, hay gửi đồ ăn cho cả hẻm |
| Nhà Taek | Nhà hai bố con | Ông bố goá vợ hiền lành nuôi cậu con trai là kỳ thủ cờ vây nổi tiếng nhưng vụng việc nhà |
| Nhà Sun-woo | Nhà nhỏ của ba mẹ con | Mẹ goá, con trai cả học giỏi, gánh vai người đàn ông trong nhà từ sớm |
| Nhà Dong-ryong | Nhà vợ chồng cùng đi làm | Bố mẹ bận việc, cậu con trai thường ở một mình, tìm hơi ấm ở các nhà khác trong hẻm |
Năm nhà là năm kiểu gia đình mà khu phố Việt nào cũng có: nhà thuê và nhà chủ, nhà mới khá lên và nhà đang chật vật, nhà thiếu bố hay thiếu mẹ, nhà có bố mẹ đi làm suốt ngày. Điều làm nên phim là con hẻm giữ chúng lại thành một cộng đồng.
Bát thức ăn đi qua các nhà trước bữa tối
Ngay tập đầu, phim có một cảnh trở thành biểu tượng: gần giờ cơm tối, các bà mẹ sai con bưng bát thức ăn sang nhà hàng xóm. Đứa trẻ nhà này mang đĩa kim chi sang nhà kia, gặp đứa trẻ nhà kia đang mang món khác sang nhà này. Cuối cùng mâm cơm nhà nào cũng có món của nhà khác.
Đó là thói quen "chia thức ăn" của khu dân cư Hàn Quốc thời trước, và người Việt cũng có y hệt: nấu nồi chè mang biếu hàng xóm, nhà có giỗ chia phần xôi thịt, con nít được sai mang bát canh sang bà cụ sống một mình. Phim cho thấy vì sao thói quen ấy quan trọng: nó không chỉ là đồ ăn, mà là cách cả xóm biết nhà nào đang ổn, nhà nào đang khó.
Những thứ khác chung trong hẻm
- Bậc thềm trước cửa: nơi các bà mẹ ngồi nhặt rau, tán chuyện, và nắm tin tức cả xóm.
- Than tổ ong sưởi ấm mùa đông: mỗi nhà một chồng than, thay than giữa đêm, và nỗi lo ngộ độc khí than mà thế hệ ấy ai cũng biết.
- Chiếc điện thoại bàn và tivi: ít nhà có đủ, trẻ con kéo sang nhà nhau xem phim, gọi điện.
- Phòng của Taek: vì bố đi vắng nhiều, căn phòng thành chỗ tụ tập của cả nhóm bạn, ăn mì, xem phim, ngủ lại.
Căn nhà bán hầm và chuyện tiền nong của một gia đình
Nhà Deok-sun sống ở tầng bán hầm (banjiha), một kiểu chỗ ở phổ biến của người thu nhập thấp ở Seoul: nửa dưới mặt đất, cửa sổ ngang tầm chân người đi đường, ẩm thấp, dễ ngập khi mưa lớn. Phim kể khá thật về một gia đình phải chật vật vì người bố đã bảo lãnh khoản vay cho người quen rồi gánh nợ thay.
Từ đó, phim cho thấy những chuyện rất gần với các gia đình Việt:
- Chị em tranh nhau quyền lợi trong nhà nghèo: cô con gái giữa cảm thấy mình luôn bị thiệt so với chị cả học giỏi và em út được chiều, đến mức sinh nhật cũng bị tổ chức gộp với chị.
- Bố mẹ giấu con chuyện tiền: người lớn cố che, nhưng con cái luôn biết, và lo theo cách riêng.
- Bài học về bảo lãnh nợ: lòng tốt với người ngoài có thể trở thành gánh nặng cho cả nhà.
Không có ai giàu thực sự trong hẻm, kể cả nhà trúng xổ số. Cái phim muốn nói là: tiền thay đổi căn nhà, nhưng không thay đổi việc nhà ai cũng cần hàng xóm.
Cha mẹ trong phim: không hoàn hảo nhưng có mặt
Khán giả trung niên hay nói họ xem Reply 1988 vì các ông bố bà mẹ hơn là vì nhóm bạn trẻ. Có người bố vụng về không biết nói lời xin lỗi con gái, người mẹ goá chồng loay hoay với những việc sửa chữa trong nhà, người mẹ lắm lời mà nấu cho cả xóm, ông bố goá vợ lặng lẽ chăm con trai. Phim cho thấy cha mẹ cũng là những người đang học làm cha mẹ, có lúc sai, có lúc mệt.
Một ý trong phim được nhiều người nhớ: bố mẹ cũng là lần đầu làm bố mẹ, nên cần con cái thông cảm cho những lần vụng về. Câu chuyện của các gia đình trong hẻm nói đúng điều ấy mà không cần giảng giải.
Góc nhìn hôm nay: giữ được gì của "con hẻm 1988" ở phố Việt
Chung cư cao tầng và nhà ống khép cửa đã làm nhiều khu phố bớt đi kiểu sống chung ấy. Nhưng vài điều vẫn làm được:
- Chia một món ăn với hàng xóm mỗi lần nhà nấu nhiều. Một bát chè, một đĩa bánh, kèm lời hỏi thăm. Để con mang sang là cách con biết mặt hàng xóm.
- Biết tên ít nhất ba nhà quanh mình, và có số điện thoại của một nhà để gọi khi có chuyện gấp.
- Để mắt tới người già sống một mình trong ngõ, trong tầng chung cư.
- Cho trẻ chơi chung ở khoảng sân, hành lang, khu sinh hoạt chung khi điều kiện an toàn cho phép.
- Nói chuyện tiền trong nhà ở mức hợp tuổi với con, để con không phải lo một mình như cô bé Deok-sun.
Phim dài, nên xem từng tập vào cuối tuần cùng con tuổi trung học là vừa. Sau mỗi tập, bố mẹ có thể kể con nghe con ngõ, khu tập thể ngày xưa của mình, những câu chuyện mà con hiếm khi được nghe.
Câu hỏi thường gặp
Reply 1988 có bao nhiêu tập?
Reply 1988 có 20 tập, phát trên kênh tvN của Hàn Quốc từ cuối năm 2015 đến đầu năm 2016. Nhiều tập dài hơn một tiếng rưỡi.
Reply 1988 lấy bối cảnh ở đâu?
Phim lấy bối cảnh một con hẻm ở khu Ssangmun-dong, quận Dobong, phía bắc Seoul, vào năm 1988, năm Seoul tổ chức Thế vận hội. Năm gia đình sống cạnh nhau trong hẻm là trung tâm câu chuyện.
Vì sao Reply 1988 được yêu thích?
Phim kể chân thật về đời sống gia đình và tình hàng xóm: chia thức ăn trước bữa tối, cùng lo khi nhà khác gặp chuyện, cha mẹ vụng về mà thương con. Khán giả nhiều thế hệ đều thấy tuổi thơ hay cha mẹ mình trong đó.
Nhà bán hầm trong phim Hàn là gì?
Nhà bán hầm (banjiha) là tầng nửa chìm dưới mặt đất, cửa sổ ngang mặt đường, thường cho người thu nhập thấp thuê ở Seoul. Kiểu nhà này ẩm, thiếu sáng và dễ ngập khi mưa lớn.
Reply 1988 có hợp xem cùng gia đình không?
Phim nhẹ nhàng, hợp xem cùng con tuổi trung học. Có một số chuyện tình cảm tuổi mới lớn và mất mát trong gia đình, là dịp tốt để bố mẹ và con trò chuyện.
