Trẻ nhỏ và ông bà chung một nhà: đồ chơi, thuốc men và giờ ồn hai chiều

Trẻ nhỏ và ông bà chung một nhà thì an toàn phải tính theo hai chiều: đồ chơi, xe tập đi, bóng của cháu là thứ khiến ông bà vấp ngã, còn thuốc huyết áp, dầu gió, phích nước, gậy chống của ông bà là thứ cháu với tới. Thêm vào đó là giờ ồn và giờ nghỉ khác nhau. Cách làm hiệu quả là chia nhà thành vùng: vùng chơi của cháu, vùng cất đồ của ông bà, và một vài quy ước cả nhà cùng giữ.

Những rủi ro hai chiều hay gặp

Bảng này không để dọa ai. Phần lớn rủi ro gỡ được bằng chỗ cất và thói quen, không cần mua sắm gì nhiều.

Thuốc của ông bà: chỗ cất là quan trọng nhất

Ông bà dùng thuốc hằng ngày thường muốn để thuốc ở chỗ dễ thấy để khỏi quên: đầu giường, bàn nước, cạnh mâm cơm. Đó cũng là chỗ trẻ dễ với tới nhất. Viên thuốc nhỏ, có màu, có khi vỏ ngọt, trẻ dễ tưởng là kẹo. Một vài loại thuốc người lớn dùng hằng ngày có thể rất nguy hiểm với trẻ nhỏ dù chỉ một hai viên.

• Một hộp thuốc có nắp khó mở, để trên cao, ngoài tầm với và ngoài tầm trèo của cháu. Hộp chia thuốc theo ngày cũng để chung chỗ.
• Nhắc giờ uống bằng điện thoại hoặc giấy dán thay vì để thuốc ngoài cho dễ nhớ.
• Túi xách của ông bà hay đựng thuốc, dầu gió: treo lên móc cao, không để dưới sàn hay trên ghế.
• Không gọi thuốc là kẹo khi dỗ cháu uống thuốc của cháu.
• Thuốc thừa, thuốc hết hạn: gom lại hỏi nhà thuốc hoặc trạm y tế cách bỏ, không vứt thùng rác cháu lục được.

Nếu nghi trẻ đã nuốt thuốc của người lớn, mang theo vỉ thuốc và đưa trẻ tới cơ sở y tế gần nhất ngay, hoặc gọi cấp cứu 115. Không tự gây nôn khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.

Đồ chơi và lối đi của ông bà

Trẻ chơi ở đâu là đồ chơi ở đó, và trong nhà ống thì đó thường là phòng khách tầng trệt, đúng lối ông bà đi qua nhiều nhất. Cách nhiều nhà làm:

• Một vùng chơi có ranh: tấm thảm xốp, quây góc, hoặc một góc phòng có kệ thấp. Chơi trong vùng đó, chơi xong cất vào thùng.
• Lối đi chính luôn trống: đường từ phòng ông bà tới nhà vệ sinh, tới bàn ăn, tới cầu thang. Đây là quy ước cả nhà, cháu nhỏ cũng hiểu được nếu được nhắc nhẹ và đều.
• Dọn đồ chơi trước giờ đi ngủ: đồ chơi bỏ quên trong tối là thứ nguy hiểm nhất với ông bà dậy đêm.
• Đồ chơi có bánh xe, bóng: chơi ở tầng khác hoặc sân thượng nếu được.

Dạy cháu "không ôm chân ông bà từ phía sau", "đi chậm khi qua chỗ ông bà ngồi" là dạy cách thương người già từ những việc cụ thể. Nhiều trẻ bốn năm tuổi nhận làm "người dọn đường cho ông" rất vui.

Bếp, nước nóng và ban thờ

Ông bà quen pha trà bằng phích, đặt ấm trên bàn thấp ở phòng khách. Với trẻ chập chững, bàn thấp là bàn vừa tầm. Đổi thói quen nhỏ: phích và ấm để ở kệ cao hoặc giữa bàn, dây ấm điện không buông thõng xuống mép bàn. Khi ông bà bế cháu, không cầm đồ nóng cùng lúc.

Ban thờ có hương, nến, bật lửa, có khi để thấp ở tầng trệt. Bật lửa cất riêng chỗ cao. Hương đang cháy thì để người lớn trông đến khi tàn hoặc dập đi nếu nhà có trẻ chập chững hay đi qua.

Cầu thang là chỗ cả hai thế hệ cùng dễ ngã nhất. Nhà có trẻ chập chững thường lắp cửa chắn cầu thang; chọn loại người lớn mở được bằng một tay mà không phải bước qua thanh ngang dưới chân, vì thanh ngang đó chính là chỗ ông bà vấp. Ông bà không bế cháu đi cầu thang khi tay kia không vịn được; cháu đã đi vững thì để cháu tự đi, ông bà đi phía dưới.

Giờ nghỉ của ông bà, giờ chơi của cháu

Người già thường ngủ trưa sớm và dậy sớm, trẻ nhỏ thì có lúc năng lượng cao nhất đúng giờ ông bà muốn yên. Trong nhà ống, tiếng trẻ chạy trên sàn tầng hai vọng xuống phòng ông bà ở tầng trệt rất rõ. Gợi ý:

• Thống nhất một khung giờ yên buổi trưa, cháu chơi những thứ ngồi yên như vẽ, xếp hình, đọc sách tranh.
• Chọn chỗ chơi ồn xa phòng ông bà: sân thượng buổi chiều mát, công viên đầu ngõ.
• Thảm xốp ở chỗ cháu hay chạy nhảy giảm tiếng vọng xuống tầng dưới.

Ngược lại, tivi của ông bà bật to vì nghe kém cũng làm cháu khó ngủ trưa. Chuyện chỉnh âm lượng và tai nghe cho người lớn tuổi nằm ở một bài khác trong mục này.

Khi cháu ốm, khi ông bà yếu

Trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo hay mang về cảm cúm, ho, tay chân miệng. Với ông bà có bệnh nền, một đợt cúm có thể nặng hơn nhiều so với người trẻ. Vài thói quen chung nhà:

• Cả nhà rửa tay bằng xà phòng khi đi ngoài về, trước khi bế cháu, trước khi ăn.
• Khi cháu ốm, người chăm chính nên là bố mẹ nếu sắp xếp được, ông bà hỗ trợ ở khoảng cách hợp lý.
• Mở cửa thông gió phòng có người ốm.
• Hỏi bác sĩ về tiêm chủng phù hợp cho cả ông bà và cháu, ví dụ vắc xin cúm.

Ông bà trông cháu là sự giúp đỡ lớn. Nhưng khi ông bà đang mệt, đang ốm, đang yếu dần, cả nhà nên chủ động giảm việc trông cháu, đừng để ông bà phải tự nói ra.

Góc nhìn hôm nay: đi một vòng ở tầm mắt của cháu và tầm chân của ông bà

Hai vòng kiểm làm trong cùng một buổi. Vòng đầu, ngồi xổm xuống ngang tầm mắt trẻ hai ba tuổi, đi khắp tầng trệt và phòng ông bà: thấy gì với được, mở được, trèo được. Vòng hai, đi chậm như ông bà lúc nửa đêm, tắt bớt đèn: chân chạm phải gì, chỗ nào phải bước qua. Ghi lại mỗi vòng ba thứ cần đổi chỗ, làm ngay trong tuần.

Các vấn đề sức khoẻ cụ thể của trẻ hoặc của ông bà, kể cả nghi ngộ độc, nghi gãy xương sau ngã, cần đưa tới cơ sở y tế; số cấp cứu là 115.